« Powrót do listy artykułów
Picture illustrating an article

Doradztwo zawodowe – warto skorzystać

24.07.2013
Łukasz Komuda   /
Fot. Geralt, Źródło: pixabay.com, Licencja CC0
Wersja do wydruku

Zastanawiasz się nad wyborem lub zmianą zawodu? Pamiętaj: możesz skorzystać z fachowego wsparcia. Doradcy zawodowi pomagają wszystkim chętnym: niezależnie od poziomu wykształcenia, dotychczasowych osiągnięć zawodowych czy wieku klientów. W większości instytucji radę można uzyskać bezpłatnie, warto jednak wiedzieć, gdzie takich doradców można znaleźć – jest ich bowiem bez liku.

Niezwykle mała część młodych ludzi na etapie wyboru gimnazjum, szkoły średniej czy studiów jest faktycznie pewna i zdecydowana co do tego, co chciałaby robić w życiu. W pewnym stopniu dlatego, że zdecydowana większość z nich nie ma okazji spróbować pracy, jaką potencjalnie mogłaby wykonywać – czasem ze względu na specyfikę zawodu, a niekiedy w związku z małą popularnością wolontariatów i stażów w Polsce (przyczyny tego stanu rzeczy należy szukać po części po stronie pracodawców, po części – administracji, a w końcu także – po stronie samych młodych ludzi, uwzględniając przy tym czynniki kulturowe).

Co więcej, za wyjątkiem nielicznych tradycyjnych kierunków kariery, które wymagają szczególnych cech charakteru i wiążą się z bardzo trudnymi studiami oraz niełatwym okresem początku życia zawodowego (lekarz, prawnik), rodzice rzadko są w stanie rozsądnie podpowiedzieć swoim dzieciom w kwestii wyboru ścieżki zawodowej. Często posługują się stereotypami i nieaktualnymi danymi, a czasem realizują poprzez dzieci własne ambicje, których pociechy nie muszą podzielać.

Nie inaczej jest zresztą z osobami już dojrzałymi, które same decydują się na zmianę zawodu, rozczarowane poprzednim wyborem – ze względu na trudność znalezienia zatrudnienia, niesatysfakcjonujące jego warunki, albo też zmęczone pracą, w której nie czują się spełnione. Takie osoby także zdają się na przypadek lub „wiedzę powszechną”, która łatwo może wywieść na manowce – tym bardziej, że ta sama rada może być świetną wskazówką dla jednej osoby, a fatalną – dla innej, ze względu na cechy charakteru i np. przywiązanie do swojego rodzinnego miasta.

Na koniec warto wspomnieć, że przy tak dynamicznym rynku pracy, na jakim przyszło nam sobie radzić, stoimy przed perspektywą tego, że nawet najlepszy wybór w tej dekadzie może być ślepą uliczką w kolejnej – coraz więcej Polaków musi więc stawiać czoło perspektywie przebranżowienia.

Zbadać, naprowadzić i wesprzeć

Dlatego po radę dobrze jest udać się do fachowca, czyli doradcy zawodowego. Osoby, parające się tą profesją, mogą się zwykle pochwalić wykształceniem psychologicznym lub pedagogicznym, mają dostęp do aktualnych statystyk z rynku pracy oraz analiz dotyczących tego, czego pracodawcy mogą potrzebować w nadchodzących latach.

Na czym polega praca takich osób? Po pierwsze, doradcy dokonują oceny tego, co potrafisz i jakie masz predyspozycje zawodowe oraz tego, w jakim kierunku czujesz powołanie, czyli co bardziej lubisz robić, co sprawia Ci większą satysfakcję i w czym poruszasz się z większą swobodą. Zwykle analiza taka dokonywana jest za pomocą testu predyspozycji i preferencji zawodowych – w postaci ankiety papierowej lub elektronicznej (niekiedy przypomina narzędzie „Twój potencjał”, z którego można skorzystać na stronie praca-enter.pl). Rozmowa przeprowadzona przed lub po wspomnianym teście powinna uzupełnić potrzebne doradcy informacje.

Po drugie, doradcy podpowiadają, co trzeba będzie zrobić dalej w wybranym przez nas kierunku kariery: jakie wykształcenie i/lub kompetencje zdobyć, jakie pozyskać dokumenty, gdzie zyskać odpowiednie doświadczenie. Czyli wskazują co robić dalej, gdy już wiemy, w jakim kierunku chcemy ruszyć.

Wreszcie, wspierają w przygotowaniu do aplikowania o pracę: pokazują, za pomocą jakich narzędzi szukać zatrudnienia (np. jak posługiwać się portalami agencji zatrudnienia), jak przygotować aplikację i jak poprowadzić rozmowę o pracę.

Warto jednak wiedzieć, że nie każdy doradca prowadzi taki kompleksowy zestaw usług. Jednak zawsze może on wskazać miejsce, gdzie – jeśli np. brakuje Ci umiejętności pisania CV – zostanie Ci udzielona pomoc w tym zakresie.

W firmie, fundacji i publicznej instytucji

Doradców można znaleźć w szeregu instytucji – prywatnych i publicznych. Tych pierwszych znaleźć można w wielu firmach pośredniczących między pracodawcami i pracownikami, m.in. w firmach headhunterskich. Działalność niektórych bliższa jest np. coachingowi niż tradycyjnym poradom zawodowym – wtedy jest to usługa płatna. Jednak w wielu agencjach zatrudnienia można znaleźć doradców, którzy bezpłatnie pomagają osobom już aktywnym zawodowo (zwykle są to różnego rodzaju wysokiej klasy specjaliści), które szukają optymalnego sposobu rozwoju swojej kariery – czyli lepszej (ze względu na warunki pracy – nie tylko finansowe), ciekawszej i bardziej rozwijającej pracy. Nie skorzysta z nich jednak większość potencjalnych zainteresowanych pomocą doradcy zawodowego.

Na szczęście obok usług prywatnych można znaleźć doradców zawodowych zatrudnianych przez organizacje pozarządowe oraz instytucje publiczne. W tym przypadku zazwyczaj nie należy obawiać się rachunku za usługę. Gdzie szukać pomocy? To zależy m.in. od wieku i wykształcenia osoby, jaka się za takim wsparciem rozgląda. Poniżej można znaleźć tabelę, w której znajdują się najważniejsze instytucje świadczące poradnictwo zawodowe – według grup potencjalnych klientów.

Kategoria

Nazwa instytucji (gdzie jej szukać)

Gimnazjaliści

Szkolne Ośrodki Kariery (gimnazja)

Uczniowie III klas gimnazjum

Gminne Centra Informacji (urzędy gmin, gminne domy kultury), Szkolne Ośrodki Kariery (gimnazja)

Uczniowie szkół średnich i zawodowych

Gminne Centra Informacji (urzędy gmin, gminne domy kultury), Szkolne Ośrodki Kariery (szkoły ponadgimnazjalne), Centra Informacji i Planowania Kariery Zawodowej (Wojewódzkie Urzędy Pracy), Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne*, Zakłady Doskonalenia Zawodowego (duże ośrodki miejskie), Ochotnicze Hufce Pracy** (miasta wojewódzkie)

Absolwenci szkół średnich i zawodowych

Centra Informacji i Planowania Kariery Zawodowej (Wojewódzkie Urzędy Pracy), Gminne Centra Informacji (urzędy gmin, gminne domy kultury), Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne*, Zakłady Doskonalenia Zawodowego (duże ośrodki miejskie), Ochotnicze Hufce Pracy** (miasta wojewódzkie)

Studenci

Akademickie Biura Karier (uczelnie wyższe), Ochotnicze Hufce Pracy** (miasta wojewódzkie)

Absolwenci szkół wyższych

Akademickie Biura Karier (uczelnie wyższe), Centra Informacji i Planowania Kariery Zawodowej (Wojewódzkie Urzędy Pracy), Gminne Centra Informacji (urzędy gmin, gminne domy kultury), Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne*, Ochotnicze Hufce Pracy** (miasta wojewódzkie)

Rodzice, wychowawcy i nauczyciele

Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne*, Szkolne Ośrodki Kariery (gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne)

Osoby pragnące podnosić kwalifikacje zawodowe

Zakłady Doskonalenia Zawodowego (duże ośrodki miejskie)

Osoby poszukujące pracy

Agencje Poradnictwa Zawodowego (większe ośrodki miejskie, agencje zatrudnienia), Centra Informacji i Planowania Kariery Zawodowej (Wojewódzkie Urzędy Pracy), Gminne Centra Informacji (urzędy gmin, gminne domy kultury), Kluby Pracy (Powiatowe Urzędy Pracy), Zakłady Doskonalenia Zawodowego (duże ośrodki miejskie)

Osoby zamierzające rozpocząć działalność gospodarczą

Gminne Centra Informacji (urzędy gmin, gminne domy kultury)

* Poradnie są jednostkami samodzielnymi.
** W ramach OHP działają: Młodzieżowe Biura Pracy, Kluby Pracy, Mobilne Centra Informacji Zawodowej, Młodzieżowe Centra Kariery i Ośrodki Szkolenia Zawodowego. OHP pomaga osobom w wieku od 15 do 25 lat.
Źródło: opracowanie własne.

Przed najważniejszym z wyborów

Jak widać – opcji jest całkiem dużo. Jednak trzeba mieć na uwadze fakt, że obszar doradztwa w ramach sektora publicznego jest w naszym kraju mocno niedoinwestowany i w wielu przypadkach, choć formalnie dana instytucja powinna świadczyć usługi poradnictwa zawodowego, to często nie ma na to środków ani zasobów – tak jest na przykład ze szkołami gimnazjalnymi i ponadgimnazjalnymi.

Oznacza to, że poszukiwanie doradcy może wymagać pewnej wytrwałości.  Podczas gdy w wielu miastach gminnych można znaleźć np. Gminne Centra Informacji, tak w miejscowościach nie będących siedzibami gmin o doradcę może być trudniej. Warto przy tym pamiętać, że doradztwo jest procesem bardzo indywidualnym, dlatego nie każda osoba świadcząca poradnictwo zawodowe będzie nam charakterologicznie pasować: nie zawsze uda się nam z nią nawiązać kontakt, nie zawsze wzbudzi nasze zaufanie, nie zawsze odbierzemy jej wskazówki jako faktycznie dopasowane do naszych aspiracji.

Dlatego lepiej nastawić się na wizytę u więcej niż jednego doradcy. Dokonując jednego z najważniejszych życiowych wyborów, opłaci się cierpliwie szukać dobrego doradcy, który faktycznie pomoże wybrać właściwie lub zdecydować o zmianie dotychczasowego kierunku edukacji lub kariery. A także podpowie, co dalej z obraną już drogą.

Łukasz Komuda, lkomuda@fise.org.pl