« Powrót do listy artykułów
Picture illustrating an article

Zostań freelancerem

07.08.2013
Maria Kozak   /
© Subbotina Anna - Fotolia.com
Wersja do wydruku

 „Wolny strzelec”, „kontraktor”, „samozatrudniony” to polskie odpowiedniki terminu „freelancer”. Jednak właśnie to angielskie słowo jest używane najczęściej na określenie osoby, która wykonuje swoją pracę nie wiążąc się etatowym zobowiązaniem z pracodawcą.

Kim jest freelancer

Dla większości osób funkcjonujących na rynku pracy posiadanie umowy o pracę oznacza poczucie stabilności i bezpieczeństwa zatrudnienia. Wyżej ceniona jest przy tym umowa na czas nieokreślony – najczęściej zobowiązująca pracodawcę do jej wypowiedzenia z trzymiesięcznym wyprzedzeniem. Jednak bez względu na rodzaj, każda z nich dotyczy tzw. stosunku pracy, którego warunki reguluje oddzielna ustawa, czyli kodeks pracy. Ma on w dużej mierze chronić interesy pracownika i gwarantować mu różnego typu korzyści zwiększające jego bezpieczeństwo: prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń czy prawo do urlopów, a także określać jasno czas pracy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny.

Na rynku pracy jest jednak całkiem spora grupa osób, która świadomie rezygnuje z umowy o pracę i wynikających z niej profitów. To wolni strzelcy, których liczba nieustanie rośnie. Freelancerzy nie wiążą się wyłącznie z jednym pracodawcą. W danym momencie mogą współpracować z wieloma różnymi podmiotami. Nie zawierają umowy o pracę, ale świadczą swoje usługi w oparciu o umowy cywilno-prawne (dzieło lub zlecenie) albo w ramach własnej działalności gospodarczej. Nie chronią ich zatem przepisy kodeksu pracy, a jedynie warunki umów, które zawierają ustnie lub pisemnie. A zatem można zapytać – dlaczego wybierają taką formę współpracy? Najczęściej dlatego, że dostrzegają więcej zalet niż wad takiego sposobu działania.

Bycie freelancerem nie zawsze jednak musi wiązać się z rezygnacją z etatu. Jak pokazują badania prowadzone przez InFakt.pl (wykres poniżej), wielu wolnych strzelców stara się łączyć różne formy zatrudnienia.

Wykres 1. Status zawodowy freelancerów w Polsce

Źródło: InFakt.pl (2012 r.)

Korzyści z bycia samozatrudnionym

Katalog korzyści freelancingu spina jedno słowo – „niezależność”, którego sens można oddać również przez „realny wpływ”. Będąc freelancerem można bowiem samemu w większym stopniu wpływać na:

  • czas pracy – wolny strzelec sam decyduje ile godzin pracuje, w jakie dni tygodnia oraz w jakich porach dnia,
  • miejsce pracy – dom, własne lub wynajęte biuro, firma zleceniodawcy,
  • ilość wykonywanych zadań – odpowiadająca połowie, całemu a może dwóm etatom,
  • jakość realizowanych projektów – czyli to, czym freelancer chce się zajmować i jakie zlecenia przyjmuje,
  • wynagrodzenie – ściśle powiązane z ilością i jakością zadań.

Wizja pracy bez stałych godzin przychodzenia do biura, list obecności, licznych raportów i sprawozdań wypełnianych dla przełożonego, za to robienie tego, co naprawdę interesujące, wygląda bardzo atrakcyjnie. Dodatkowo, możliwość uzyskania realnie wyższych zarobków wpływają na podjęcie decyzji o samozatrudnieniu. Wskazuje na to większość badań prowadzonych wśród freelancerów.

Wykres 2. Powody rozpoczęcia pracy jako freelancer

Źródło: InFakt.pl (2012 r.)

Skoro więc freelancing ma tyle atutów, to dlaczego nie wszyscy się na niego decydują?

Zagrożenia wynikające z samozatrudnienia

Oprócz realnych korzyści, bycie „wolnym strzelcem” niesie ze sobą także sporo zagrożeń. Oczywiście nie wszystkie z nich muszą od razu się urzeczywistnić, ale warto wcześniej zdać sobie z nich sprawę.

Podstawową trudność stanowi konieczność stałego poszukiwania zleceń, zwłaszcza na początku. Od ilości zleceń zależą dochody kontraktora, co oznacza, że liczba wykonanych usług musi być na tyle duża, aby zabezpieczyć jego potrzeby finansowe. Wiąże się to z koniecznością podziału czasu pracy na realizację zamówień i poszukiwanie nowych kontrahentów – zakładając, że samozatrudnienie nie jest fikcyjne i nie polega na świadczeniu usług tylko dla jednego pracodawcy (zdarza się, że firmy wymuszają na pracownikach założenie działalności gospodarczej, ograniczając w ten sposób swoje koszty, ale jest to działanie nie do końca zgodne z prawem).

Duża swoboda w pracy freelancera wymaga od niego niezwykłej dyscypliny, systematyczności, uporządkowania i dobrej organizacji czasu pracy. Nie mając nad sobą zwierzchników narzucających wymagania, trzeba określać je samodzielnie i zgodnie z nimi działać. Osoby o niskiej samodyscyplinie, mało konsekwentne i działające chaotycznie mogą mieć z tym problem.

Pracując jako „wolny strzelec”, działasz na ogół w pojedynkę. Zwykle właśnie wtedy możesz doświadczyć osamotnienia i braku głębszych relacji ze współpracownikami. To także istotne ograniczenie i niedogodność, o której powinieneś pamiętać. To prawda, że różnimy się pod względem nasilenia potrzeby kontaktów społecznych, ale jednak zawsze mniej lub bardziej ich pragniemy – także w środowisku pracy.

Zyski finansowe to szczególnie ważny aspekt freelancingu. Zarobki, ściśle powiązane z ilością włożonej pracy, działają bardzo motywująco zwiększając zaangażowanie, tempo pracy i ilość realizowanych działań. Trzeba jednak pamiętać, że na drugim końcu tej zależności jest przepracowanie, przemęczenie a nawet pracoholizm, który uznawany jest za zaburzenie. Nie mając 8-godzinnego dnia pracy, łatwo jest zrobić z niego 10- lub 12-godzinny, co grozi skrajnym wyczerpaniem, zaniedbaniem obowiązków rodzinnych i brakiem życia osobistego.

Zagrożeń jest zapewne więcej. Jednak te są wystarczające, aby skłonić do refleksji, że bycie freelancerem nie przynosi samych profitów, ale wymaga także dodatkowych umiejętności i nakłada szereg obowiązków. Nie każdy będzie czuł się dobrze w takiej sytuacji, bo nasza osobowość sprawia, że dla niektórych wzięcie pełnej odpowiedzialności za życie zawodowe może być bardzo trudne.

Zawody dla freelancera

Chociaż mówi się, że freelancerem można zostać w każdym wieku i niemal w każdym zawodzie, to jednak są branże, w których samozatrudnienie jest bardziej popularne niż w innych. Wynika to zapewne z faktu, że w tych dziedzinach częściej pracuje się projektowo, poszukując specjalistów o specyficznych umiejętnościach, zdolnościach i doświadczeniu. Do branż tych należą m.in.:

  • technologie informacyjne (IT) – programistów i informatyków zatrudnia się do konkretnych projektów określonych w czasie. Najczęściej wykonują zlecenia dla różnych podmiotów, w różnych miejscach, często na odległość. Zamawiający nie są zainteresowani utrzymywaniem ich na etacie (to zdecydowanie droższe rozwiązanie), za to chętnie wynajmą ich do wykonania określonego zadania;
  • marketing i reklama – kampanie reklamowe i marketingowe z zasady są określone w czasie i ściśle powiązane z konkretnym produktem albo usługą. Wymagają też ciągle świeżych pomysłów, niezwykłej kreatywności i nie popadania w schematy. Zapewnić to mogą freelancerzy, którzy współpracując z firmą nie ulegają organizacyjnym ograniczeniom;
  • public relations (PR) – to kolejna z branż szczególnie ceniąca kontraktorów. Naturalne jest bowiem, że specjaliści od wizerunku świadczą swe usługi czasowo i dla różnych klientów. Umowy, które zawierają, dotyczą określonego czasu lub konkretnych kampanii, po przeprowadzeniu których współpraca dobiega końca;
  • grafika komputerowa – tylko duże firmy z branży wydawniczej mogą sobie pozwolić na etatowych grafików. Znacznie łatwiej i taniej jest pozyskać do współpracy dobrych specjalistów, którzy w zaciszu domu lub własnego biura przygotowują ciekawe projekty na swoich komputerach, nie generując dodatkowych kosztów dla zlecającego.

Freelancerów można również spotkać wśród: tłumaczy, trenerów, menedżerów projektów, doradców personalnych, finansowych czy ubezpieczeniowych. Samozatrudnieni to także: artyści, dziennikarze, handlowcy. Niewątpliwie coraz większa popularność tej formy zatrudnienia nieustająco wzrasta i wydaje się, że szybko tendencja ta nie ulegnie zmianie.

Wykres 3. Zawody wykonywane przez freelancerów

Źródło: InFakt.pl (2012 r.)

Freelancing – czy to na pewno dla ciebie?

Zanim podejmiesz decyzję o zostaniu freelancerem, dokładnie rozważ, czy jest to dobra opcja dla ciebie. W pierwszej kolejności pomyśl o tym, co jest twoją zawodową pasją i w jakich warunkach uda ci się ją skutecznie zrealizować. Jeżeli w centrum twoich zainteresowań znajduje się nauczanie w szkole albo  bycie urzędnikiem państwowym, to pewnie nie warto decydować się na samozatrudnie. Jeśli jednak widzisz siebie jako pracownika branży, gdzie praca projektowa z wieloma zleceniodawcami jest normą, to być może warto podjąć ryzyko.

Zastanów się także, co cenisz w pracy i jaki jej styl preferujesz. Jeżeli liczy się dla ciebie stabilność i bezpieczeństwo, jasne reguły i dobrze określone wymagania, to pozbywanie się etatu może być bardzo trudne i obciążające. Jeśli zaś lubisz zmienność i wyzwania, nie straszne ci ryzyko oraz nie przeszkadza ci praca w pojedynkę, to samozatrudnienie może być najlepszym z rozwiązań.

Bez względu na to, co wybierzesz nie zapomnij o najważniejszym – codzienna praca powinna cieszyć.