« Powrót do listy artykułów
Picture illustrating an article

Nowe możliwości urzędów pracy

29.05.2014
Łukasz Komuda   /
Jacek Męcina, sekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. Fot. MPiPS
Wersja do wydruku
27 maja 2014 roku weszła w życie reforma urzędów pracy. Pod pewnymi względami będą one pracowały inaczej, ale najważniejsza zmiana to dodatkowe instrumenty pomocy bezrobotnym, jakie otrzymały. To dobra wiadomość dla wszystkich, którzy do tej pory bezskutecznie szukali zatrudnienia.

 

W materiałach Ministerstwa Pracy wyszczególniono sześć najważniejszych elementów reformy.

I. Doradcy klienta
W miejsce pośrednika pracy, lidera Klubu Pracy, doradcy zawodowego czy asystenta Eures powstaje jedna funkcja: doradcy do spraw klienta. Co więcej, liczba takich doradców ma zostać zwiększona z 1,8 tys. do 2,5 tys. Część z nich ma zająć się współpracą z pracodawcami, co pozwoli lepiej zorientować się w ich potrzebach i budować bazę ofert pracy. Wzmocnienie tej grupy pracowników urzędów (kosztem innych działań!) o 39% to ciągle mało, bo cały czas na jednego doradcę przypada ponad 800 klientów Powiatowych Urzedów Pracy, a w niektórych PUP jest to ponad tysiąc klientów na doradcę.

II. Profilowanie osób bezrobotnych
Urzędy pracy mają – przy użyciu dwóch formularzy: oddalenia od rynku pracy i gotowości podjęcia pracy – dokonywać profilowania bezrobotnych, czyli każdemu przydzielić jeden z trzech profilów pomocy, jakiej potrzebują. Pierwszy obejmuje przede wszystkim pośrednictwo i w mniejszym stopniu inne instrumenty (staże, szkolenia itd.). Drugi - wszelkie instrumenty ułatwiające rozpoczęcie pracy oraz dodatkowo zlecanie aktywizacji zawodowej poza urząd pracy. Trzeci profil nakierowany jest na zniesienie barier w podjęciu pracy, m.in. poprzez udział w Programie Aktywizacja i Integracja (PAiI) i każda inna pomoc, która poprzedzać powinna działania zwiększające rynkowe atuty klienta urzędu.
Choć urzędnicy skarżą się na to, ze ankieta zabiera sporo czasu, wydaje się, że może zwiększyć skuteczność działań, które i tak docierają jedynie do kilkunastu procent zarejestrowanych bezrobotnych (ze względu na skromność środków Funduszu Pracy, który je finansuje).

III. Instrumenty wsparcia osób szukających pracy
MPiPS uruchamia pięć nowych lub odświeżonych narzędzi aktywizacyjnych. Grant na telepracę to do 10 tys. zł dla każdego pracodawcy, który zatrudni na cały etat (na co najmniej 12 miesięcy) lub pół etatu (na co najmniej 18 miesięcy) bezrobotnego rodzica lub opiekuna dziecka, osoby niepełnosprawnej lub niesamodzielnej. Świadczenie aktywizacyjne (do wysokości płacy minimalnej) pomoże zatrudnić rodzica powracającego do pracy po przerwie związanej z wychowywaniem dziecka – otrzymywać je będzie pracodawca przez 12 miesięcy, jeśli zatrudni taką osobę z gwarancją zatrudnienia na kolejne pół roku, albo przez 18 miesięcy, jeśli gwarancja potrwa dalsze 12 miesięcy. Pożyczka na tworzenie nowych miejsc pracy trafi do firm, niepublicznych szkół i przedszkoli, żłobków i klubów dziecięcych oraz rolników – w każdym przypadku chętny musi wylegitymować się działalnością od co najmniej 12 miesięcy. Maksymalna kwota pożyczki to 6-krotność średniego wynagrodzenia, a maksymalny okres spłaty – trzy lata. Pożyczka na start biznesu to do 100% kosztów przedsięwzięcia, ale nie może to być więcej niż 20-krotność średniego wynagrodzenia (spłata nie dłużej niż przez 7 lat, oprocentowanie ok. 1%). Instrument ten adresowany jest do absolwentów szkół i wyższych uczelni, osób bezrobotnych oraz studentów ostatniego roku. Wreszcie trójstronne umowy szkoleniowe to takie, w których umowa wiąże starostę, firmę szkoleniową i pracodawcę, szkolącego swoich pracowników.

IV. Pomoc dla młodych bezrobotnych
Resort pracy postanowił rozszerzyć kategorię młodych z osób do 25 lat na osoby do 30 lat. Ta zmiana oznacza, że zamiast 19% bezrobotnych, po zmianach aż 38% bezrobotnych (750 tys. osób) będzie zaliczane do młodych bezrobotnych. Młodzi będą mogli liczyć na opiekę indywidualnego doradcy, otrzymają pierwszą ofertę pracy, stażu lub szkolenia już nie po maksymalnie 6 miesiącach, ale po 4 miesiącach. Co więcej, pracodawcy zatrudniający młodego człowieka, zaczynającego karierę zawodową, otrzymają refundację składek na ubezpieczenia społeczne. Dla młodych przygotowano także bony: szkoleniowy, edukacyjny, zasiedleniowy.

V. Krajowy Fundusz Szkoleniowy
Resort pracy słusznie zauważył, że w Danii uczy się 32% dorosłych, w Szwecji – 25%, a w Finlandii – 24%, podczas gdy w Polsce odsetek ten wynosi 5%. By pomóc przedsiębiorcom we wspomaganiu kompetencji ich pracowników, powstać ma Krajowy Fundusz Szkoleniowy, na który w 2014 roku przeznaczonych ma zostać 100 mln zł. Pracodawcy mogą liczyć na do 80% zwrotu kosztów szkoleń, kursów, warsztatów i studiów, na które wyślą pracowników. Mikroprzedsiębiorcy mogą starać się o pokrycie 100% kosztów.

VI. Wynagradzanie urzędów za wyniki
7% środków z Funduszu Pracy dotąd przekazywane do samorządów na dofinansowanie pracowników urzędów pracy zostało podzielone na dwie części: 5% będzie dalej wspomnianym dofinansowaniem, a 2% ma stanowić premię za wyniki. Teoretycznie powinno to zwiększyć zapał urzędników do pracy, ale pieniędzy nie jest aż tak dużo i trafią do stosunkowo dużej grupy urzędów.

Dwa ważne nowe elementy działania urzędów pracy to zlecanie aktywizacji poza urzędem oraz PAiI. Kilkanaście tysięcy oddalonych od rynku pracy bezrobotnych rocznie ma być przekazywana agencjom zatrudnienia, które będą wynagradzane za skuteczą pracę, czyli stosownie do wykonanych działań oraz przede wszystkim – liczby bezrobotnych, którzy podjęli zatrudnienie. Program Aktywizacja i Integracja natomiast polega na współpracy PUP z Ośrodkiem Pomocy Społecznej (rzadziej – z organizacją pozarządową) w celu przeprowadzania działań mających na celu zapewnienie i integracji społecznej osoby, która ma problem z funkcjonowaniem w społeczeństwie, i stosownych działań aktywizacyjnych. Skala realizacji programu zależy jednak w dużym stopniu od aktywności i szczodrości samorządów – koszt programu Fundusz Pracy pokrywa tylko w 60%.

Podsumowując: wygląda na to, że urzędy pracy będą miały do zaoferowania znacznie więcej, niż dotąd, a jednocześnie - będą więcej wiedziały o swoich podopiecznych. Czy zdołają sobie poradzić z nowymi obowiązkami? O tym przekonamy się już wkrótce. Na szczęście koniunktura sprzyja, bo bezrobocie stale spada...

Łukasz Komuda, lkomuda@fise.org.pl