« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Opiekun osoby starszej  / Opiekunka osoby starszej

zawód rozwojowyzawód rozwojowy
zawód, co do którego przewiduje się w przyszłości wysokie zapotrzebowanie na rynku pracy
FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Opiekun osoby starszej to ktoś, kto zawodowo zajmuje się osobą w podeszłym wieku i pomaga jej w radzeniu sobie z codziennymi czynnościami. Zakres obowiązków, które opiekun wykonuje w swojej pracy, bywa bardzo różny i zależy od miejsca zatrudnienia, a przede wszystkim od stanu zdrowia podopiecznego i jego możliwości.

Wśród podstawowych zadań opiekuna osoby starszej należy wymienić: pomoc w utrzymaniu higieny osobistej podopiecznego (mycie, czesanie, ubieranie), dbanie o jego stan zdrowia, podawanie posiłków i leków, karmienie. W sytuacji, gdy podopieczny jest chory lub jest osobą z niepełnosprawnością, zdarza się, że opiekun zajmuje się robieniem zastrzyków, zmianą opatrunków lub rehabilitacją.

Opiekun osoby starszej bardzo często pomaga jej również w codziennych czynnościach domowych, tj. sprzątaniu, myciu naczyń, gotowaniu, czasem również w praniu, prasowaniu czy zmianie pościeli. Zdarza się , że do codziennych obowiązków opiekuna należy załatwianie różnych spraw poza domem osoby starszej. Wówczas opiekun w imieniu podopiecznego odwiedza urzędy, opłaca rachunki, realizuje recepty lub robi zakupy.

Bardzo często opiekun organizuje czas wolny osobie starszej, w ten sposób stara się zmobilizować swojego podopiecznego do większej samodzielności, jednocześnie dbając o jego kondycję psychofizyczną. Dlatego w tej pracy ważna jest energiczność, pomysłowość i kreatywność.

Zadaniem opiekuna jest także kontakt z najbliższą rodziną podopiecznego. Opiekun udziela informacji, w jaki sposób opiekować się osobą straszą, w tym dbać o dobre odżywanie. Udziela również praktycznych wskazówek odnośnie sposobów ułatwienia codziennej opieki.

W zależności od miejsca pracy opiekun osoby starszej może pracować w zespole, w którym oprócz innych opiekunów znajdzie się lekarz, pielęgniarka oraz pozostali specjaliści: fizjoterapeuta, psycholog lub terapeuta zajęciowy. Wówczas jego przełożonym jest kierownik lub dyrektor ośrodka opiekuńczego. Jednak nierzadko zdarza się, że opiekun wykonuje swoją pracę na samodzielnym stanowisku. Dotyczy to przede wszystkim pracy w prywatnym mieszkaniu osoby starszej.


 

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Wybierając zawód opiekuna osoby starszej, możesz szukać pracy w: domach pomocy społecznej, hospicjach, placówkach opieki paliatywnej, domach spokojnej starości lub domach samopomocy. Pracy będziesz mogła/mógł szukać także w oddziałach szpitalnych: geriatrycznym i rehabilitacji leczniczej, oraz w instytucjach świadczących usługi opiekuńcze np. Caritas, Polski Czerwony Krzyż, a także w prywatnych firmach zajmujących się opieką nad osobami w podeszłym wieku. Możesz również podjąć pracę w prywatnym mieszkaniu osoby starszej. Wówczas prawdopodobnie będziesz przebywała/przebywał z podopiecznym przez całą dobę.

Opiekun osoby starszej wykonuje liczne czynności pielęgnacyjne związane z podnoszeniem i przenoszeniem podopiecznego. Praca ta wymaga więc od opiekuna wysokiej wydolności fizycznej, dużej sprawności manualnej i wrażliwego dotyku. Ponadto istotna jest wysoka sprawność zmysłów wzroku i słuchu, bez których niemożliwa byłaby praca w bezpośrednim kontakcie z ludźmi.

Praca na tym stanowisku ma najczęściej charakter zmianowy, obejmuje dyżury nocne, weekendowe oraz w dni ustawowo wolne od pracy.

Umiejętności i styl pracy 

Jeśli myślisz o pracy opiekuna osoby starszej, powinnaś/powinieneś przede wszystkim lubić spędzać czas z osobami w podeszłym wieku i mieć z nimi dobry kontakt. Ważna jest również sama chęć sprawowania opieki nad drugą osobą.

Ponieważ praca opiekuna opiera się na intensywnych relacjach z drugim człowiekiem, wymagana jest bardzo dobra umiejętność nawiązywania i podtrzymywania kontaktów z innymi, umiejętność ciągłej współpracy i bezkonfliktowość. Niezwykle istotna jest wrażliwość, cierpliwość, wyrozumiałość oraz empatia. Ponadto konieczna jest życzliwość, uprzejmość oraz umiejętność zdobywania sympatii i zaufania. Opiekun powinien również charakteryzować się sumiennością, obowiązkowością i dużym poczuciem odpowiedzialności. Ważna jest dobra organizacja zarówno własnego warsztatu pracy, jaki i otoczenia podopiecznego.

W pracy na tym stanowisku liczy się także spostrzegawczość oraz umiejętność analizy informacji zebranych podczas rozmowy i obserwacji. Opiekun osoby starszej powinien dość szybko poznać przyzwyczajenia, nawyki i potrzeby podopiecznego dla zapewnienia mu właściwej opieki. Ponadto powinien umieć rozpoznać i zdiagnozować trudności osoby starszej, aby skutecznie ulżyć jej w cierpieniu.

Do wykonywania tego zawodu niezbędna jest także samokontrola, odporność emocjonalna i zrównoważenie. Nawet w bardzo trudnych sytuacjach opiekun osoby starszej nie może ujawniać gniewu, złości czy zniecierpliwienia. Czasem podopieczny w swoich zachowaniach bywa zaskakujący i nieprzewidywalny, a to wymaga dużej podzielności uwagi oraz łatwości przystosowania do zmieniającej się sytuacji. Pomocny może być także szybki refleks i łatwość koncentracji uwagi.

Opiekun osoby starszej powinien również posiadać umiejętność reprezentowania drugiej osoby oraz zdolności negocjacyjne.

Jak zdobyć taki zawód? 

Wymagane kwalifikacje do wykonywania zawodu opiekuna osoby starszej w dużej mierze zależą od pracodawcy i bywają bardzo zróżnicowane.

W przypadku pracy w publicznych placówkach najczęściej wymagane jest wykształcenie kierunkowe, które możesz uzyskać poprzez ukończenie dwuletniej szkoły policealnej na kierunku opiekun osoby starszej. Zajęcia obejmują wiadomości teoretyczne z zakresu m.in.: psychologii, pedagogiki, przepisów prawnych, dietetyki czy medycyny oraz ćwiczenia praktyczne w odpowiednio przygotowanych pracowniach, np. gospodarstwa domowego, arteterapii lub higieny osobistej i pierwszej pomocy. Nauka może być uzupełniona praktykami zawodowymi w zakładach opiekuńczo-pielęgnacyjnych dla osób starszych. Aby uzyskać dyplom opiekuna osoby starszej, konieczne jest otrzymanie pozytywnej oceny podczas egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Naukę możesz rozpocząć jako absolwent szkoły średniej. Nie jest wymagane zdanie egzaminu maturalnego.

Firmy prywatne poszukują zarówno pracowników, którzy posiadają kwalifikacje pielęgniarskie (zwłaszcza do opieki nad osobami wymagającymi specjalistycznej opieki medycznej), jak i osób, które posiadają odpowiednie wykształcenie zawodowe.

Aby doskonalić swoje kompetencje zawodowe warto ukończyć kursy i szkolenia doskonalące, np. z zakresu udzielania pierwszej pomocy, komunikacji czy muzykoterapii.

Od opiekunów często wymagane jest także posiadanie prawa jazdy. Jeżeli firma zatrudnia opiekunów poza granicami kraju, niezbędna jest dobra znajomość danego języka. W ostatnim czasie, w związku z otwieraniem się kolejnych rynków pracy w Unii Europejskiej, pojawia się coraz więcej ofert pracy tego typu. Ze względu na różnicę w zarobkach, oferty te stanowią poważną alternatywę dla pracy w tym zawodzie w Polsce. Niedogodnością pozostaje jednak wyjazd do kraju odmiennego kulturowo, a często także rozłąka z najbliższą rodziną.


 

Przydatne linki 
  • www.opiekun.info – to serwis dla opiekunów osób starszych, gdzie możesz znaleźć informacje, jak wygląda praca w prywatnym domu opieki lub w szpitalu, wymienić się doświadczeniami na forum dyskusyjnym oraz zapoznać z ciekawymi publikacjami;
  • www.chorobaalzheimera.pl – to strona poświęcona chorobie Alzheimera. Warto się z nią zapoznać, jeśli spotkasz w pracy osobę cierpiącą na demencję starczą.