« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Kierowca samochodu ciężarowego

Inna nazwa: kierowca, kierowca pojazdu ciężarowego, technik transportu drogowego, przewoźnik transportu drogowego, kierowca TIR-a
FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Zawód kierowcy samochodu ciężarowego polega na przewożeniu towarów w wyznaczone miejsce, w określonym czasie. Transport towarów odbywa się we wszystkich gałęziach przemysłu, rolnictwie i handlu. Do głównych zadań kierowcy należy kierowanie pojazdem ciężarowym, a także dbanie o jego dobry stan techniczny (przede wszystkim: poddawania pojazdu regularnym przeglądom technicznym). Powinien również przeprowadzać przegląd wyposażenia (m.in.: poziomu paliwa, oleju, stanu hamulców i oświetlenia), a w razie potrzeby dokonywać drobnych napraw lub czynności eksploatacyjnych (np. wymiana żarówek).

Kierowca samochodu ciężarowego zobowiązany jest do sporządzania protokołów z odbioru towaru oraz faktur za dostarczony towar. Często do jego zadań należy również ładowanie i rozładowywanie towaru lub ich nadzór oraz zabezpieczanie go do transportu. Dodatkowo do zadań kierowcy przewożącego towar za granicę należy dopilnowanie formalności celnych.

Kierowcy w swojej pracy kontaktują się z przełożonymi, a także przedstawicielami firm, którym dostarczają przewożony towar. Pracują samodzielnie lub w zespołach dwuosobowych, w zależności od długości trasy. Specyfiką zawodu jest także częste kontaktowanie się za pomocą CB-radia z innymi kierowcami, żeby przekazać sobie informacje np. na temat utrudnień na drodze.

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Jako kierowca samochodu ciężarowego pracy będziesz szukać w lokalnych, krajowych oraz międzynarodowych firmach transportowych. Możesz także prowadzić własną działalność gospodarczą.

Kierowca ciężarówki, w zależności od pracodawcy i zlecenia, jeździ po terenie kraju lub za granicą. W firmach transportujących towary w ruchu krajowym kierowcy zatrudniani są w różnych systemach zmianowych. Ich praca ma charakter typowy dla innych zawodów, w których po skończonej pracy udają się do domu. Obsługują zazwyczaj mniejsze pojazdy, mieszczące się w kategorii lekkich samochodów ciężarowych (patrz dalej). Praca często odbywa się w godzinach nocnych lub wczesnorannych, co związane jest z potrzebą jak najszybszego dostarczenia towarów na miejsce (np. pieczywa z piekarni do sklepów). Wynagrodzenie w firmach o zasięgu lokalnym jest najczęściej stałe.

Kierowcy ciężkich samochodów (np. TIR-ów) rozwożą towary zazwyczaj w ruchu międzynarodowym, a w trasie spędzają od kilku do kilkunastu dni. Samochód ciężarowy jest ich miejscem pracy, ale także „drugim domem” – miejscem snu i odpoczynku. Jeśli taka praca wzbudza twoje zainteresowanie, licz się z pracą w zmiennych warunkach atmosferycznych oraz wysokim obciążeniem psychofizycznym. Praca ta wymaga nieustannej koncentracji i obarczona jest zagrożeniem związanym z wypadkami drogowymi. Wynagrodzenie uzależnione jest najczęściej od kilometrów pokonywanych na trasie.

Przepisy regulują czas pracy kierowców: okres jazdy, przerwy oraz odpoczynek. Do czasu pracy wliczane są również dyżury (np. kiedy pojazd jest prowadzony przez dwóch kierowców i jeden z nich siedzi za kierownicą, drugi pełni dyżur).

Charakterystyczne dla zawodu kierowcy jest spędzanie większości czasu pracy w pozycji siedzącej. Z uwagi na ciężar pojazdu, praca ta zaliczana jest do zajęć ciężkich fizycznie. Prowadzenie samochodu ciężarowego wymaga ciągłej pracy mięśni, a pozycja niezbędna do obsługi pojazdu ogranicza kierowcy zakres ruchów i pozycji, dlatego z czasem może doprowadzić do bólów i zwyrodnień. Siły wymagają także proste czynności eksploatacyjne np. wymiana dziurawej opony. Kierowca narażony jest także na wysoki hałas, zmienność temperatur oraz powietrze skażone spalinami, dlatego powinien poddawać się okresowym badaniom lekarskim.

Umiejętności i styl pracy 

Jeśli chciałbyś pracować w tym zawodzie, to powinieneś charakteryzować się zdolnością koncentracji uwagi, a przy tym być osobą dyspozycyjną i odpowiedzialną, która potrafi podporządkować życie prywatne warunkom pracy. Bardzo ważna jest samodzielność i zaradność.

Jak zdobyć taki zawód? 

Do pracy kierowcy samochodu ciężarowego wystarczy posiadać wykształcenie podstawowe, jednak atutem jest posiadanie wykształcenia zasadniczego lub technicznego związanego z obsługą i mechaniką pojazdów. Najlepiej, gdyby kandydat na kierowcę uzyskał tytuł technika transportu drogowego.

Kluczowe jest jednak posiadanie wymaganych uprawnień. Do prowadzenia lekkich samochodów ciężarowych (3,5-7,5 t) należy posiadać prawo jazdy kategorii C1 (lub C1+E w przypadku lekkiego samochodu ciężarowego z przyczepą). Do prowadzenia większych pojazdów niezbędne będzie zdobycie prawa jazdy kat. C (lub C+E w przypadku pojazdu z przyczepą). Niestety, należy liczyć się z wysokimi kosztami kursu.

Ponieważ w pracy kierowcy ważny jest dobry stan zdrowia, jako kandydat na kierowcę musisz przejść specjalne badania lekarskie: okulistyczne, laryngologiczne oraz sprawdzające ogólny stan zdrowia. Do przewozów międzynarodowych - a także przewozu materiałów niebezpiecznych, zwierząt i żywności - kierowca musi nabyć szczególne uprawnienia, potwierdzone odpowiednim świadectwem lub licencją. W zależności od przewożonego towaru, kierowca może być zobowiązany do uzyskania dodatkowych dokumentów (np. książeczki sanepidowskiej).

Rozwój zawodowy może odbywać się na zasadzie rozszerzania kwalifikacji zawodowych i nabywania praw do przewozu danego towaru. Na rynku szkoleniowym dostępnych jest coraz więcej kursów, m.in.:

  • kurs kwalifikacyjny dla kierowców zawodowych z zakresu doskonalenia technik jazdy,
  • kurs z zasad prawidłowego załadunku pojazdów,
  • kursy dla kierowców pojazdów przewożących towary niebezpieczne (ADR),
  • kurs CPC – dla przewoźników i spedytorów  w transporcie drogowym.

W transporcie międzynarodowym konieczna jest znajomość podstaw języka angielskiego, umożliwiająca porozumiewanie się przynajmniej w stopniu komunikatywnym. Niektórzy pracodawcy mogą wymagać poświadczenia posiadanych umiejętności odpowiednim certyfikatem. Pomocny może być także język rosyjski i niemiecki.

Środowisko pracy przewoźników sprzyja nawiązywaniu kontaktów z innymi przedstawicielami tego zawodu. Stowarzyszenia i zrzeszenia pomagają w wymianie użytecznych informacji.

Przydatne linki 

Więcej na temat zawodu kierowcy samochodu ciężarowego: