« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Biotechnolog

zawód deficytowyzawód deficytowy
zawód, na który na rynku pracy występuje wyższe zapotrzebowanie niż liczba osób poszukujących pracy w tym zawodzie
zawód rozwojowyzawód rozwojowy
zawód, co do którego przewiduje się w przyszłości wysokie zapotrzebowanie na rynku pracy
FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Biotechnolog to specjalista, który zajmuje się tworzeniem nowych rozwiązań technologicznych wykorzystujących systemy biologiczne, żywe organizmy lub ich pochodne, w celu wytworzenia lub modyfikacji produktów posiadających określone zastosowanie. Innymi słowy, wykorzystując mikroorganizmy, wirusy, komórki zwierzęce i roślinne, substancje pozakomórkowe i składniki komórek otrzymuje nowe produkty użytkowe lub opracowuje nowe technologie w oparciu o różne procesy chemiczne i fizyczne.

Praca biotechnologa znajduje zastosowanie w trzech podstawowych obszarach:

  • medycyna:
    • produkcja nowych i bardziej skutecznych farmaceutyków;
    • diagnoza genetyczna pozwalająca wykrywać nieprawidłowości w bardzo wczesnych etapach rozwoju człowieka;
    • terapia genowa pozwalająca na usuwanie wad genetycznych zaburzających prawidłowy rozwój;
  • przemysł, w szczególności produkcja żywności:
    • uodparnianie istniejących gatunków roślin i zwierząt na niekorzystne warunki środowiskowe (np. suszę, zasolenie gleby, ale także choroby, insekty, pasożyty);
    • zwiększanie wartości odżywczych żywności poprzez np. modyfikowanie białek;
    • poprawa smaku, wyglądu żywności oraz spowolnienie procesu psucia;
    • tworzenie organizmów produkujących potrzebne związki chemiczne, np. mikroorganizmów zmienionych genetycznie produkujących syntetyczną insulinę lub antybiotyki;
  • ochrona środowiska:
    • produkcja biodegradowalnych tworzyw sztucznych ulegających szybkiemu rozkładowi;
    • wytwarzanie biopaliw;
    • oczyszczanie ścieków z wykorzystaniem procesów biologicznych.

Biotechnolodzy w zależności od specjalizacji: weryfikują skuteczność stosowanych w terapii leków, współpracując z lekarzami genetykami i onkologami, opracowują nowe rodzaje szczepionek, przeprowadzają testy diagnostyczne dla przemysłu, opracowują nowe technologie produkcji z wykorzystaniem metod biologicznych, badają genetyczne skłonności do określonych chorób, monitorują zagrożenie chorobami (np. świńską grypą), a także kontrolują jakość żywności oraz pasz.

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Branże, w których jako biotechnolog możesz znaleźć zatrudnienie, to przede wszystkim przemysł farmaceutyczny, spożywczy oraz ochrona środowiska. W Polsce, ze względu na stosunkowo małą innowacyjność gospodarki, zdarza się, że biotechnolodzy zatrudniani są np. jako przedstawiciele farmaceutyczni. Bardziej ambitni mogą swoją ścieżkę kariery zawodowej realizować za granicą, gdzie zapotrzebowanie na ich usługi wydaje się znacznie większe niż w kraju. Szeroko rozumiana ochrona zdrowia, utylizacja odpadów, inżynieria genetyczna to tylko przykładowe gałęzie gospodarki poszukujące specjalistów z tej dziedziny.

Typowym miejscem pracy biotechnologa jest laboratorium lub zakład przemysłowy różnej wielkości. Laboratorium to raczej miejsce pracy specjalistów teoretyków kreujących nowe rozwiązania lub badających istniejący stan rzeczy. Zakład przemysłowy to środowisko pracy dla biotechnologów z tytułem inżyniera nadzorujących procesy technologiczne i weryfikujących poprawność procesów produkcji.

Biotechnolodzy pracujący w laboratoriach na ogół wykonują swoje obowiązki w standardowych dniach i godzinach pracy. Wykorzystują do tego komputery, fachową literaturę oraz różnego rodzaju urządzenia techniczne pozwalające na inicjowanie i kontrolę procesów biotechnologicznych. Na ogół pracują w zespołach zajmujących się określonymi problemami naukowymi, dla których poszukują odpowiedniego rozwiązania. Z kolei specjaliści nadzorujący przebieg biotechnologicznych procesów przemysłowych mogą pracować w systemie zmianowym, również w dni wolne od pracy.

Od biotechnologa wymagana jest ogólnie dobra kondycja fizyczna oraz – w przypadku korzystania z aparatury – także nienaganny wzrok i umiejętności manualne. Powinien także być wolny od większości alergii oraz chorób skóry, na które będzie narażony pracując z różnymi rodzajami mikroorganizmów i drobnoustrojów.

Umiejętności i styl pracy 

Jeśli chciałabyś/chciałbyś pracować w tym zawodzie, musisz posiadać szeroką wiedzę z zakresu biotechnologii lub biologii. Niezbędna jest także znajomość chemii oraz matematyki. Ważne zatem są uzdolnienia do nauk przyrodniczych oraz ścisłych. Ponadto konieczny jest zmysł techniczny w zakresie obsługi urządzeń oraz umiejętność pracy w zespole.

Pamiętaj, że w tym zawodzie liczy się także dobra pamięć, koncentracja uwagi oraz logiczne rozumowanie. Powinnaś/powinieneś dysponować również umiejętnością twórczego myślenia, bogatą wyobraźnią i kreatywnością. Nieodzowna jest także niezależność w myśleniu, aby wychodzić poza utarte schematy i tworzyć nowe rozwiązania.

Ważne są dociekliwość, dokładność i precyzja, a przede wszystkim wytrwałość, gdyż bardzo często efekty prowadzonych badań są widoczne dopiero po dłuższym czasie. Przydatne mogą być również samodyscyplina i dobra organizacja.

Biotechnolog powinien charakteryzować się dużą gotowością do nieustannego poszerzania wiedzy oraz śledzenia postępu nauki. Powinien na bieżąco zapoznawać się z branżową literaturą naukową oraz korzystać i dzielić się doświadczeniami podczas seminariów czy konferencji naukowych.

Jak zdobyć taki zawód? 

Jeśli chcesz wykonywać ten zawód, powinnaś/powinieneś ukończyć studia wyższe w zakresie biotechnologii, biologii albo inżynierii środowiska. Kierunki te znajdziesz w ofercie wielu polskich uczelni: uniwersytetów, uczelni rolniczych oraz technicznych. Więcej informacji, jaką uczelnię wybrać znajdziesz na stronie Wirtualny Wszechświat.

W związku z ogromem wiedzy oraz bardzo szeroką i zróżnicowaną tematyką warto, żebyś zastanowiła/zastanowił się wcześniej jaki obszar biotechnologii interesuje Cię szczególnie: biotechnologia medyczna, ogólna czy związana z przetwórstwem żywności. Szybki rozwój tej dziedziny nauki i stały przyrost wiedzy sprawiają, że coraz częściej trzeba skoncentrować się na wybranej specjalności.

Jeżeli jesteś ambitny i gotowy na nieustanny rozwój, po ukończeniu studiów magisterskich warto pomyśleć o studiach doktoranckich. To dalszy etap specjalizacji wymagający dużego nakładu pracy, jednak z punktu widzenia ścieżki kariery zawodowej bardzo przydatny. Wysoko wykwalifikowani biotechnolodzy są szczególnie poszukiwani na rynku pracy.

Pamiętaj również, że w zawodzie biotechnologa niezbędna jest znajomość języka obcego, szczególnie języka angielskiego, gdyż większość tekstów naukowych napisana jest właśnie w tym języku.

Możliwość awansu w tym zawodzie jest dość duża, szczególnie dotyczy to osób pracujących w instytutach naukowo-badawczych lub na uczelniach wyższych. Przykładowa ścieżka kariery zawodowej to: asystent, starszy asystent, adiunkt, docent, profesor nadzwyczajny lub zwyczajny.

Przydatne linki 
  • www.metlab.pl – portal internetowy prowadzony przez młodych naukowców, mający na celu upowszechnianie wiedzy na temat biotechnologii, a w szczególności metod stosowanych w laboratoriach biotechnologicznych;
  • www.biotechnolog.pl – serwis informacyjny poświęcony biotechnologii jako działowi nauki, gospodarki i edukacji. Stanowi źródło informacji o aktualnościach i wydarzeniach związanych z szeroko pojętą biotechnologią.;
  • www.biotechnologia.pl – portal zawierający szereg praktycznych informacji i ogłoszeń związanych z biotechnologią: katalog firm, usług, produktów, wydarzeń, szkoleń.

Zawody pokrewne

- baza praca-enter -
- baza zewnętrzna -