« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Kucharz  / Kucharka

FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Kucharz to osoba, która zawodowo zajmuje się przygotowywaniem rozmaitych potraw i napojów według ustalonych receptur. Posiada wiedzę i umiejętności, które pozwalają na przyrządzenie dań z różnych kultur kulinarnych, dostosowanych do okazji i indywidualnych wymagań klientów. Wie, w jaki sposób podać potrawę, deser czy napój, aby prezentował się smacznie i atrakcyjnie. Często odpowiada także za udekorowanie stołu.

Kucharz odpowiedzialny jest za wybór składników spożywczych najwyższej jakości oraz odpowiednie przechowywanie produktów i zabezpieczenie ich przed zepsuciem. Sprawuje nadzór nad pracą w kuchni, bezwzględnie przestrzegając przy tym zasad BHP i wymogów sanitarnych, zgodnie z europejskim systemem HACCP.

Osoba na tym stanowisku powinna umieć odpowiednio łączyć składniki oraz znać ich wartość odżywczą i energetyczną, aby w odpowiedni sposób skomponować dietetyczny posiłek.

Zwykle do obowiązków kucharza należy również układanie menu oraz zarządzanie wydatkami na produkty spożywcze. 

Kucharz wiele czynności związanych bezpośrednio z przygotowaniem posiłku wykonuje samodzielnie. Jednak najczęściej nie pracuje w pojedynkę. W zależności od miejsca zatrudnienia towarzyszy mu cały zespół: inni kucharze, pomoc kuchenna oraz kelnerzy. Współpracuje z nimi przy organizacji produkcji oraz wydawaniu potraw. Zdarza się, że kieruje pracą pomocy kuchennej. Wówczas udziela wskazówek, a także zleca wykonanie prostych czynności na poszczególnych etapach przyrządzania potraw. Przełożonym kucharza najczęściej jest szef kuchni lub właściciel punktu gastronomicznego.

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

W zawodzie kucharki/kucharza pracy będziesz szukać w restauracjach, barach, jadłodajniach, gospodach, zajazdach, karczmach lub firmach cateringowych. Możesz strać się o pracę także w tzw. placówkach zbiorowego żywienia – stołówkach szkolnych, przedszkolnych, szpitalnych oraz w sanatoriach i domach wypoczynkowych.

Doświadczony kucharz może zostać doradcą kulinarnym lub przedstawicielem handlowym ds. gastronomii w firmach zajmujących się produkcją wyrobów i półproduktów spożywczych, np. przypraw, dodatków smakowych czy koncentratów. Ponadto kucharz może podejmować dodatkowe prace zlecone na przygotowanie potraw podczas przyjęć okolicznościowych, takich jak komunie, wesela lub chrzciny.

Pracując na tym stanowisku możesz zdecydować się również na założenie własnej działalności gospodarczej. Wówczas masz do wyboru otworzenie małego punktu gastronomicznego lub firmy cateringowej.

Osoby zatrudnione na tym stanowisku decydują się na pracę zmianową, często zależną od otrzymanego zlecenia. Wiąże się to z pracą w nocy, w weekendy, a także w dni świąteczne.

Praca kucharza wykonywana jest w różnych warunkach lokalowych, najczęściej w zamkniętych pomieszczeniach o wysokiej temperaturze i wilgotności, w dużej mierze w pozycji stojącej. W związku z tym kandydat na kucharza powinien odznaczać się wytrzymałością na długotrwały wysiłek fizyczny oraz zdolnością do pracy w nieprzyjemnych warunkach.

Wykonywanie tego zawodu wymaga dużej sprawności fizycznej i manualnej, zręczności palców oraz dobrej koordynacji wzrokowo-ruchowej. Niezbędna jest wrażliwość na smaki, zapachy i barwy, ponieważ wpływa ona bezpośrednio na jakość serwowanych potraw oraz ich walory estetyczne.

Kucharz w swojej codziennej pracy korzysta z wielu sprzętów, maszyn i narzędzi kuchennych, za które jednocześnie ponosi odpowiedzialność. Powinien umieć sprawnie i bezpiecznie posługiwać się nimi oraz zadbać o ich czystość i konserwację. Zwykle swoje obowiązki wykonuje w ubraniu roboczym, choć w szczególnych sytuacjach ubiera strój reprezentacyjny.

Podejmując się pracy w tym zawodzie trzeba mieć świadomość dużej odpowiedzialności za zdrowie ludzi i pamiętać, że nawet drobne zaniedbania mogą doprowadzić do ciężkich powikłań zdrowotnych u klientów.

Umiejętności i styl pracy 

Żeby sprawdzić się na stanowisku kucharki/kucharza, powinnaś/powinieneś charakteryzować się dokładnością, umiejętnością przestrzegania przepisów i instrukcji, wysokimi zdolnościami organizacyjnymi oraz zamiłowaniem do ładu i porządku. Ze względu na to, że kucharz często wykonuje kilka czynność jednocześnie, powinnaś/powinieneś posiadać także podzielną uwagę, szybki refleks oraz odporność psychiczną. Nie może Ci także zabraknąć cierpliwości i wytrwałości podczas wykonywania często powtarzających się, rutynowych czynności.

Kucharz ma częsty kontakt z innymi ludźmi (współpracownikami, przełożonymi, klientami i dostawcami), dlatego powinnaś/powinieneś odznaczać się umiejętnośią współdziałania i być osobą komunikatywną.

Przydatne na tym stanowisku są także umiejętności artystyczne, zmysł estetyczny i bogata wyobraźnia. Umiejętności te wykorzystywane są podczas dekorowania potraw, aranżacji stołów, jak również przy opracowywaniu nowych receptur. W tym zakresie kucharz może wykazać się dużą kreatywnością i oryginalnością. Równie ważny jest talent kulinarny oraz prawdziwa pasja do gotowania. Bez tego nie można zostać naprawdę dobrym kucharzem.

Jak zdobyć taki zawód? 

Minimum jakie trzeba spełnić, aby zawodowo zajmować się przygotowywaniem potraw, to ukończenie kursu zawodowego wraz z praktyką. Chętniej zatrudniani są kucharze po trzyletniej zasadniczej szkole zawodowej o profilu gastronomicznym. Jednak największą szansę na dobrą pracę mają osoby, które ukończyły czteroletnie technikum gastronomiczne i posiadają staż pracy w kuchni (przed rozpoczęciem nauki możesz zapoznać się z podstawą programową).

Niezależnie od wyboru szkoły, przed uzyskaniem dyplomu w zawodzie kucharza czeka cię egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe (informator na ten temat znajdziesz na stronie Biuletynu Infomacji Publicznej Centralnej Komisji Egzaminacyjnej). Dyplomowany kucharz może kontynuować naukę na uczelni wyższej na kierunkach: turystyka i rekreacja oraz hotelarstwo. Tam po kilku semestrach może wybrać odpowiednią specjalizację związaną z obsługą gastronomii. Wykaz uczelni możesz znaleźć na stronie: www.kierunki.net/uczelnie-studia.

Ponadto przed podjęciem pracy na tym stanowisku musisz mieć ukończone szkolenie z zakresu podstawowych zagadnień higieniczno-sanitarnych oraz zasad BHP, a także poddać się badaniu na nosicielstwo chorób zakaźnych.

Warto podkreślić, że w tym zawodzie liczy się przede wszystkim praktyka i nieustanne doskonalenie umiejętności. Każdy dodatkowy kurs związany z pracą kucharza podnosi jego kwalifikacje, a gromadzone doświadczenie przybliża szansę na awans. Sposobem na podwyższenie pozycji zawodowej dla kucharza może być udział w konkursach i turniejach kulinarnych.

Młodzież między 15 a 18 rokiem życia może kształcić się w zawodzie kucharza także w Ochotniczym Hufcu Pracy. Uzupełnia w ten sposób wykształcenie ogólne w zakresie szkoły gimnazjalnej, przyuczając się do wykonywania zawodu, lub kończy zasadniczą szkołę zawodową.

Przykładowa ścieżka rozwoju zawodowego to: pomoc kuchenna, samodzielny kucharz, zastępca szefa kuchni, szef kuchni. Chcąc pracować na stanowisku szefa kuchni, najczęściej trzeba wykazać się doskonalącymi kursami zawodowymi oraz kilkuletnim doświadczeniem w pracy.

Przydatne linki 

Więcej szczegółowych informacji o zawodzie kucharza znajdziesz na stronie: doradca.praca.gov.pl

Warto zobaczyć:

  • www.osskic.pl – to oficjalna strona Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szefów Kuchni i Cukierników, które zajmuje się propagowaniem szeroko rozumianej sztuki kulinarnej; znajdziesz tu m.in. informacje dotyczące szkoleń i kursów zawodowych dla młodych kucharzy oraz konkursów dla bardziej doświadczonych kucharzy;
  • www.kucharze.pl – to portal branżowy Stowarzyszenia Kucharzy Polskich w regionie pomorskim; podobne portale mają także stowarzyszenia kucharzy z innych regionów, np. www.lubelscykucharze.pl, www.spkicrz.com.pl;
  • www.izz.waw.pl – strona Instytutu Żywności i Żywienia; możesz tu uzyskać informacje dotyczące mi. in. zasad prawidłowego żywienia, diet w wybranych chorobach, a także aktualności żywieniowe.

Komentarze

W czasach, gdy większość ludzi wybiera politologię i marketing zawodu takie jak kucharz będą coraz bardziej poszukiwane na rynku pracy. Najlepszymi kucharzami są mężczyźni ze względu na lepiej usytuowane kubeczki smakowe. Dodatkowo nie trzymają się sztywno przepisów kulinarnych, tylko eksperymentują. Może zainspirują Was tradycyjne i pyszne [b][url=http://www.ewa-wachowicz.pl/przepisy-na-ciasta-2-11.html]przepisy na ciasta[/url][/b] do eksperymentu upieczenia czegoś nowego. Moim ulubionym ciastem jest sernik na zimno z orzechami włoskimi. Przyszły kucharzu / kucharko szukaj na co dzień nowych smaków i urozmaicaj swoje przepisy.