« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Lekarz  / lekarka

Inna nazwa: doktor, lekarz medycyny
zawód rozwojowyzawód rozwojowy
zawód, co do którego przewiduje się w przyszłości wysokie zapotrzebowanie na rynku pracy
FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Lekarz to specjalista, który dzięki odpowiednim kwalifikacjom zawodowym jest uprawiony do udzielania świadczeń zdrowotnych. A zatem lekarz: ocenia stan zdrowia pacjenta na podstawie przeprowadzonych badań, rozpoznaje choroby i nieprawidłowości w organizmie, ustala plan leczenia, przepisuje leki i monitoruje proces leczenia i rehabilitacji. Bada i udziela porad także osobom zdrowym, aby zapobiec ich zachorowaniu (profilaktyka), sporządza opinie lekarskie na potrzeby różnych instytucji (np. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, sądów) oraz orzeka o możliwości podjęcia pracy w danym zawodzie. Lekarz ma obowiązek zapisywać i gromadzić wszystkie informacje oraz wyniki badań, jakie zbierane są podczas diagnozy i leczenia pacjenta, tworząc dokumentację medyczną.

Niektórzy lekarze mogą również podejmować pracę naukowo-badawczą. Wówczas przygotowują i wygłaszają wykłady, prowadzą badania eksperymentalne i analizują otrzymane wyniki, publikują artykuły w prasie branżowej, szkolą studentów i lekarzy przygotowujących się do specjalizacji.

W zawodzie lekarza można wyróżnić kilkadziesiąt specjalizacji podstawowych (m.in. pediatria, neurologia, ginekologia) oraz specjalizacji szczegółowych (np. alergologia, pulmonologia, medycyna sportu). W zależności od wybranej specjalności zakres wykonywanych przez lekarza czynności różni się.

I tak na przykład lekarz anestezjolog specjalizuje się w opiece okołooperacyjnej nad pacjentami. Przygotowuje chorego do zabiegu, przeprowadza szczegółowy wywiad, udziela pacjentowi wszystkich niezbędnych informacji, następnie dobiera właściwy sposób znieczulenia pacjenta i wykonuje je. Anestezjolog cały czas monitoruje stan pacjenta podczas trwania zabiegu.

Okulista bada narząd wzroku, leczy i koryguje wady wzroku. Prowadzi także działalność profilaktyczną. Okulista do badania używa specjalistycznych urządzeń oftalmicznych i tablic testowych. Dzięki temu diagnozuje choroby oka i nerwu wzrokowego oraz ustala przebieg leczenia, które dalej nadzoruje. Prowadzi również rehabilitację wzroku, to znaczy dobiera odpowiednie okulary lub soczewki kontaktowe. W razie potrzeby pobiera materiał biologiczny do badań specjalistycznych (np. histologicznych, biochemicznych).

Neurolog jest specjalistą w zakresie leczenia chorób związanych z zaburzeniami ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Zajmuje się osobami z padaczką, stwardnieniem rozsianym, udarem mózgu, chorobą Parkinsona, nowotworami ośrodkowego układu nerwowego, wodogłowiem czy chorobami rdzenia kręgowego. Bada również choroby genetyczne, zaburzenia nerwowo-skórne czy urazy okołoporodowe i zaburzenia rozwojowe.

Z kolei stomatolog to lekarz zajmujący się chorobami zębów i jamy ustnej. Do jego podstawowych zadań należy diagnozowanie oraz leczenie chorób zębów, dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej, korygowanie wad zgryzu oraz leczenie protetyczne. Ponadto stomatolog udziela pacjentom informacji odnośnie zachowania właściwej higieny jamy ustnej. 

Praca lekarza ma raczej charakter indywidualny, ale podczas wykonywania obowiązków kontaktuje się on z innymi lekarzami (np. odmiennych specjalności) oraz z personelem medycznym, tj. pielęgniarkami, laborantkami, salowymi czy rejestratorami. W przypadku specjalizacji zabiegowych, takich jak chirurgia, jego praca przybiera formę zespołową. Wtedy liczy się umiejętność współpracy oraz wzajemne zaufanie.

Czynności wykonywane przez lekarza są nadzorowane przez jego przełożonego. W szpitalu jest nim ordynator danego oddziału oraz dyrektor placówki, w przychodni – jej kierownik, na uczelni – dziekan wydziału. Jednocześnie lekarz pełni rolę zwierzchnika wobec niższego personelu medycznego np. pielęgniarek i salowych.

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

W zawodzie lekarza Twoim miejscem zatrudnienia będzie szpital lub publiczne i niepubliczne przychodnie. Ponadto możesz pracować w instytutach, spółdzielniach lekarskich, centrach medycznych lub prywatnych gabinetach, a także w sanatoriach, hospicjach, domach pomocy społecznej oraz innych placówkach opieki. Na rynku usług medycznych dobrze prosperują indywidualne i specjalistyczne praktyki lekarskie współpracujące z Narodowym Funduszem Zdrowia. Doświadczeni lekarze często decydują się na założenie własnego gabinetu.

Większość czynności zawodowych lekarz wykonuje w zamkniętych pomieszczeniach tj. w gabinecie lekarskim, sali szpitalnej lub operacyjnej czy w ambulatorium. W zależności od miejsca pracy i wykonywanej specjalizacji pomieszczenia te wyposażone są w różnego rodzaju sprzęt medyczny oraz aparaturę diagnostyczną. Lekarz pracujący w pogotowiu ratunkowym musi być gotowy do udzielenia pomocy bezpośrednio w miejscu zdarzenia, a lekarze wyjeżdżający na wizyty domowe muszą umieć dostosować się do okoliczności i warunków panujących w mieszkaniu pacjenta.

Lekarze są zwykle pracownikami etatowymi zatrudnionymi na zasadach umowy o pracę. W zależności od etatu pracują 6-9 godzin dziennie. Oprócz tego często podejmują dodatkową pracę na zlecenie - dyżury np. w pogotowiu ratunkowym lub na oddziale szpitalnym. Zatrudnionego na cały etat w szpitalu lekarza obowiązują dyżury całodobowe, tak w dni powszednie jak i w świąteczne.

W zawodzie lekarza wskazany jest dobry ogólny stan zdrowia oraz sprawność fizyczna. W niektórych specjalnościach, np. chirurgii, niezbędna jest wysoka zręczność dłoni, palców oraz bardzo dobry wzrok.

Trzeba podkreślić, że lekarze podczas pracy mogą być narażeni na wiele czynników niebezpiecznych dla zdrowia, np. promieniowanie jonizujące i gazy medyczne czy też kontakt z nosicielami chorób zakaźnych. Dodatkowo wykonując czynności zabiegowe mają kontakt z krwią pacjenta, stąd duże zagrożenie zarażeniem wirusowym, np. zapaleniem wątroby lub wirusem HIV.

Warto dodać, że każdy lekarz ponosi odpowiedzialność nie tylko społeczno-moralną, ale także zawodową. Błąd w sztuce lekarskiej może powodować utratę prawa do wykonywania zawodu albo ograniczenie wykonywania określonych czynności medycznych.

Umiejętności i styl pracy 

Jako lekarz, oprócz bardzo obszernej wiedzy z zakresu medycyny, powinnaś/powinieneś cechować się pracowitością i sumiennością. W tym zawodzie szczególnie liczy się koncentracja uwagi, dokładność oraz spostrzegawczość, aby nie przeoczyć nawet drobnych objawów nieprawidłowości. Musisz odznaczać się umiejętnością logicznego myślenia oraz wyciągania wniosków. Niezwykle ważna jest dobra pamięć, umiejętność podejmowania szybkich decyzji, zdecydowanie i umiejętność pracy pod presją czasu. Dodatkowo istotna jest odporność emocjonalna i opanowanie nawet w najtrudniejszych okolicznościach.

Nie może Ci także zabraknąć łatwości nawiązywania kontaktów, umiejętności cierpliwego słuchania, empatii i komunikatywności. Bezwzględnie obowiązywać Cię będzie dyskrecja i nakaz zachowania tajemnicy lekarskiej. W wielu specjalizacjach wskazane jest posiadanie zdolności manualnych (np. w pediatrii, oftalmologii, ortopedii), a w specjalnościach zabiegowych (np. chirurgii, stomatologii) są one wymagane na najwyższym poziomie. Pomocne mogą się również okazać zainteresowania techniczne, szczególnie dla lekarza radiologa, który ma kontakt z dużą ilością specjalistycznej aparatury diagnostycznej.

Zawód lekarza oznacza stałą gotowość do doskonalenia umiejętności i poszerzania wiedzy, zarówno przez udział w szkoleniach, sympozjach i konferencjach, jak i systematyczną lekturę fachowych publikacji. W tym względzie może być Ci pomocna znajomość przynajmniej jednego języka obcego oraz umiejętność posługiwania się komputerem.

Jak zdobyć taki zawód? 

Pierwszym etapem na drodze kariery lekarskiej jest ukończenie jednolitych studiów wyższych na wydziale lekarskim akademii medycznej. Nauka trwa 6 lat i pozwala na zdobycie ogólnej wiedzy medycznej. Oprócz przedmiotów podstawowych, takich jak anatomia, fizjologia, chemia, biologia itd., w programie studiów są także zajęcia kierunkowe, m.in. z chirurgii, radiologii, okulistyki. Każdy student zobowiązany jest do odbycia minimum 700 godzin praktyk zawodowych, które realizuje w zakładach opieki zdrowotnej i które obejmują praktyczne doskonalenie umiejętności zawodowych. Student 6. roku medycyny może przystąpić do Lekarskiego Egzaminu Końcowego (tzw. LEK), który dwa razy do roku organizowany jest przez Centrum Egzaminów Medycznych. Po otrzymaniu dyplomu absolwenci zgłaszają się do Okręgowej Izby Lekarskiej (OIL), aby uzyskać ograniczone prawo do wykonywania zawodu lekarza. Kolejnym krokiem jest odbycie co najmniej 12-miesięcznego stażu podyplomowego w placówce służby zdrowia (lekarz stażysta nie jest uprawniony do wystawiania recept oraz wydawania opinii i orzeczeń lekarskich). Pozytywne zaliczenie stażu pozwala na ubieganie się o prawo do wykonywania zawodu.

Po uzyskaniu takiego prawa i wpisu do OIL lekarz może ubiegać się o specjalizację. Lekarze są przyjmowani na staże specjalizacyjne w zależności od przyznanego przez Ministra Zdrowia limitu miejsc. W zależności od specjalizacji nauka trwa 2-6 lat, w trakcie których lekarz poznaje teorię i praktykę, uczestniczy kursach specjalizacyjnych, wykonuje zabiegi i procedury medyczne oraz pełni dyżury lekarskie na określonych oddziałach szpitalnych. Specjalizacja zakończona jest Państwowym Egzaminem Specjalizacyjnym. Wykaz wszystkich specjalizacji znajdziesz w serwisie zawodowe.com.

Gromadząc doświadczenie, lekarz może wspinać się na kolejne szczeble w hierarchii zawodowej. Przykładowa ścieżka kariery to: lekarz stażysta, asystent, adiunkt, docent, profesor.

Przydatne linki 

Więcej informacji o pracy lekarza przeczytasz na stronie Doradca 2000. Warto także zajrzeć na:

  • www.nil.org.pl – oficjalna strona Naczelnej Izby Lekarskiej. Można tutaj znaleźć m.in. niezbędnik praktyk lekarskich, Kodeks Etyki Lekarskiej, Centralny Rejestr Lekarzy RP, przydatne linki.
  • www.podyplomie.pl – internetowy portal czasopisma „Medycyna po dyplomie”. Na stronie można przeczytać wiele artykułów dotyczących nowości w medycynie, skorzystać w Wielkiego Indeksu Leków czy wymienić się doświadczeniami na forum.
  • www.mp.plMedycyna Praktyczna – to portal dla lekarzy, gdzie znajdują się liczne artykuły poukładane według specjalności oraz zaprezentowana jest bogata oferta szkoleniowa. Ponadto możesz skorzystać z księgarni internetowej oraz indeksów leków.