« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Logopeda

zawód rozwojowyzawód rozwojowy
zawód, co do którego przewiduje się w przyszłości wysokie zapotrzebowanie na rynku pracy
FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Logopeda to specjalista, który prowadzi działania diagnostyczne i terapeutyczne wobec osób, które z różnych przyczyn mają zaburzenia mowy utrudniające im komunikowanie się z innymi ludźmi. Logopeda ma za zadanie w jak największym stopniu poprawić czynność mówienia pacjenta/klienta lub nauczyć go alternatywnej formy komunikowania się z otoczeniem (np. za pomocą języka migowego, fonogestów, piktogramów) oraz doskonalić umiejętność rozumienia wypowiedzi językowych.

Pomoc logopedyczna może być skierowana do osób w różnym wieku (od niemowląt do ludzi dorosłych), posiadających różnego typu zaburzenia mowy i artykulacji wynikające m.in. z wad zgryzu, rozszczepienia podniebienia, uszkodzenia słuchu czy też upośledzenia umysłowego.

Praca logopedy zawsze rozpoczyna się od diagnozy problemu. Specjalista przeprowadza szczegółowy wywiad z osobą, która ma być objęta terapią, a w przypadku dzieci – z ich rodzicami/opiekunami prawnymi. Logopeda wykonuje też specjalistyczne badania, np. audiometryczne badanie słuchu. Na podstawie uzyskanych informacji określa przyczynę i rodzaj zaburzeń mowy oraz ich stopień. Następnie opracowuje program terapii, czyli zestaw ćwiczeń usprawniających pracę narządów artykulacyjnych tj. języka i warg, ćwiczeń oddechowych, podczas których klient/pacjent uczy się prawidłowego oddechu przy mówieniu, ćwiczeń słuchowych prawidłowego odbioru głosek i wyrazów oraz trening właściwej wymowy poszczególnych głosek.

W zawodzie tym można wyróżnić klika specjalności, które warunkują podstawowe czynności logopedy, m.in. surdologopedia (pomoc osobom z uszkodzonym słuchem), neurologopedia (wsparcie osób, u których zaburzenia mowy wynikają z uszkodzenia układu nerwowego), balbutologopedia (praca nad jąkaniem się i innymi zaburzeniami płynności mówienia), oligofrenologopedia (pomoc osobom upośledzonym i chorym psychicznie), glottodydaktyka (pomoc dzieciom z trudnościami w czytaniu i pisaniu - z dysleksją, dysgrafią, dysortografią).

Logopeda najczęściej pracuje na samodzielnym stanowisku, jednak w procesie diagnozy i terapii pacjenta/klienta ma do czynienia z wieloma specjalistami, m.in. psychologiem, psychiatrą, neurologiem, pediatrą, a w przypadku uczniów – także z nauczycielami i pedagogiem szkolnym. Gdy obejmuje opieką logopedyczną dziecko, musi liczyć się również ze ścisłą współpracą z rodzicami/opiekunami prawnymi, którzy podczas zajęć dowiadują się, w jaki sposób mają pracować z maluchem w domu.

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Jako logopeda możesz podjąć pracę w placówkach oświatowych, takich jak: poradnie psychologiczno-pedagogiczne, poradnie specjalistyczne dla dzieci i młodzieży z wadami słuchu i zaburzeniami mowy, szkoły, przedszkola czy ośrodki szkolno-wychowawcze. Wówczas tygodniowy czas pracy logopedy wynosi 20 godzin (etat). Możesz również znaleźć zatrudnienie w placówkach podlegających służbie zdrowia, np. w poradniach rehabilitacyjnych lub foniatrycznych, sanatoriach oraz oddziałach szpitalnych – laryngologicznym, neurologicznym, chirurgii szczękowej. Zwykle w tego typu placówkach zatrudniona/zatrudniony będziesz na zasadach umowy o pracę na pełnym lub niepełnym etacie (etat obejmuje 40 godzin tygodniowo). Pracować będziesz w stałych godzinach w dni powszednie. Z kolei logopedzi-ortoepicy coraz częściej nawiązują współpracę z rozgłośniami radiowymi, telewizją, firmami reklamowymi czy szkołami filmowymi i teatralnymi - najczęściej na zasadach umowy zlecenia lub umowy o dzieło. Dodatkowo każdy logopeda może zdecydować się na założenie prywatnego gabinetu, do czego musi założyć działalność gospodarczą. Ewentualnie może współpracować z innymi specjalistycznymi gabinetami, np. psychologicznym czy psychiatrycznym. Godziny pracy uzależnione są od ilości i czasu umówionych wizyt.

Miejscem pracy logopedy jest najczęściej odpowiednio wyposażony gabinet, którego podstawowym elementem jest lustro, pozwalające klientowi/pacjentowi obserwować ruchy twarzy podczas ćwiczeń. Ponadto znajdą się w nim pomoce i zabawki dydaktyczne, magnetofon oraz coraz częściej komputer z oprogramowaniem logopedycznym.

Praca logopedy nie wymaga szczególnej kondycji fizycznej i dużej sprawności wszystkich układów i narządów. Jednak prawidłowa budowa narządów mowy i nienaganna artykulacja jest podstawowym warunkiem podjęcia zatrudnienia w tym zawodzie. Konieczny jest również bardzo dobry słuch.

Umiejętności i styl pracy 

Ze względu na to, że praca logopedy wiąże się z bardzo intensywnymi kontaktami z ludźmi, aby sprawdzić się w tym zawodzie, potrzebujesz umiejętności wchodzenia w relacje i zdolności współpracy. Ważna jest łatwość wypowiadania się pod względem artykulacyjnym i językowym. Ponadto w pracy na tym stanowisku potrzebować będziesz cierpliwości, opanowania, wytrwałości oraz gotowości do wielokrotnego wykonywania tych samych ćwiczeń. Przydatne z pewnością będą empatia i wrażliwość oraz chęć niesienia pomocy drugiej osobie.

Nie może Ci zabraknąć multidyscyplinarnej wiedzy z zakresu nauk medycznych, językowych, psychologicznych i pedagogicznych, co związane jest z ciągłym doskonaleniem zawodowym, dlatego musisz być stale gotowa/gotowy do wzbogacania wiedzy i nabywania nowych umiejętności.

Jak zdobyć taki zawód? 

Do podjęcia pracy na stanowisku logopedy niezbędne jest posiadanie wyższego wykształcenia. Po ukończeniu szkoły średniej i zdaniu matury możesz zdecydować się na dwustopniowe studia na kierunku pedagogika specjalna, specjalność logopedia, na przykład na Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, albo dwustopniową logopedię z audiologią na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Podczas studiów zdobywasz wiedzę teoretyczną oraz uczestniczysz w całorocznych praktykach studenckich.

Innym rozwiązaniem jest ukończenie studiów pedagogicznych, psychologicznych, polonistycznych lub medycznych, a następnie zdobycie niezbędnych kwalifikacji do wykonywania zawodu logopedy podczas podyplomowych studiów logopedycznych prowadzonych w trybie zaocznym. Taką propozycję ma swojej ofercie kilka uniwersytetów i wyższych szkół pedagogicznych. Odpowiednią uczelnię możesz znaleźć na stronie www.kierunki.net.

Od osób, które chciałby podjąć pracę w placówce oświatowej, wymagane jest dodatkowo przygotowanie pedagogiczne. Z kolei logopedzi, którzy planują pracę z osobami niesłyszącymi, powinni znać alternatywne metody porozumiewania się, tj. język migowy i fonogesty (odpowiedni układ palców na płaszczyźnie twarzy i górnej części klatki piersiowej, odpowiadający każdej głosce). Przydatna jest również znajomość obsługi komputera, gdyż coraz bardziej popularne stają się logopedyczne programy dydaktyczne.

Awans zawodowy możliwy jest tylko w przypadku pracy w placówce oświatowej lub służby zdrowia, wówczas logopeda może objąć stanowisko kierownicze, np. dyrektora poradni logopedycznej lub dyrektora przedszkola.

Przydatne linki 

Więcej informacji o zawodzie logopedy możesz znaleźć na stronie Doradca 2000. Warto zobaczyć także:

  • www.logopedia.net.pl – serwis branżowy, gdzie znajdziesz wiele artykułów dotyczących poszczególnych specjalności i terapii logopedycznej, scenariusze zajęć terapeutycznych, słownik logopedyczny, forum dyskusyjne oraz księgarnię internetową.
  • www.logopeda.org.pl – internetowy portal Polskiego Związku Logopedów, który zrzesza specjalistów pracujących zarówno w placówkach oświatowych i służbie zdrowia, jak i gabinetach prywatnych. Organizacja ta podejmuje szereg działań, których celem jest m.in. wprowadzenie odpowiednich standardów dotyczących wykonywania zawodu, a także współpraca z zawodowymi organizacjami logopedycznymi w krajach Unii Europejskiej.
  • www.logopedia.umcs.lublin.pl – strona Polskiego Towarzystwa Logopedycznego, gdzie publikowane są m.in. wyniki najnowszych badań naukowych oraz informacje na temat warsztatów i konferencji.
  • www.pzg.org.pl – to oficjalna strona Polskiego Związku Głuchych. Jest to organizacja pozarządowa zrzeszającą osoby niesłyszące i niedosłyszące oraz inne osoby związane z tym środowiskiem, m.in. surdologopedów. Celem działania jest pomoc osobom z zaburzeniami narządu słuchu we wszelkich sprawach życiowych.