« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Policjant  / policjantka

© Lisa F. Young - Fotolia.com
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Policjant to funkcjonariusz państwowy, którego podstawowym zadaniem jest zapobieganie i walka z przestępczością oraz utrzymywanie bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Trudno wymienić wszystkie szczegółowe czynności wykonywane przez policjantów, bowiem zależą one przede wszystkim od ich funkcji i miejsca zajmowanego w hierarchii zawodowej. Można jednak wyróżnić ogólne kategorie podejmowanych przez nich działań. Należą do nich m.in.: wykrywanie przestępstw i zapobieganie im, poszukiwanie osób zaginionych i ściganie poszukiwanych, utrzymywanie bezpieczeństwa w sytuacjach ekstremalnych (np. zagrożenia lub naruszenia porządku publicznego, klęski żywiołowej, katastrofy, terroryzmu). Policjanci podejmują również czynności procesowe, żeby sprawdzić czy popełniono przestępstwo, ustalają sprawcę, a także dokonują jego zatrzymania lub aresztowania. W utrzymywaniu porządku współdziałają z samorządami lokalnymi, władzami państwowymi, a czasem także służbami policyjnymi innych państw. Wykonują również zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa i porządku na drogach publicznych, terytorialnych wodach morskich i śródlądowych, na terenie lotnisk oraz obszarach kolejowych. Są zobowiązani do realizowania postanowień sądu, prokuratury i organów administracji rządowej.

Należy pamiętać o tym, że w toku wykonywanych czynności służbowych policjanci mają obowiązek respektowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka.

W policji występują trzy rodzaje służb:

  • kryminalne, obejmujące piony: operacyjno-rozpoznawczy, dochodzeniowo-śledczy, techniki kryminalistycznej i techniki operacyjnej;
  • prewencji, w tym ruchu drogowego;
  • wspomagające działanie pozostałych w zakresie organizacyjnym, logistycznym i technicznym.

Praca policjanta w zależności od wykonywanych zadań może mieć charakter indywidualny lub zespołowy. I tak na przykład patrolowanie terenu odbywa się w zespołach przynajmniej dwuosobowych. Z kolei samodzielne pełnienie obowiązków dotyczy głównie czynności administracyjno-urzędniczych, wykonywanych w budynkach komend i komisariatów oraz w laboratoriach kryminalistycznych. Jednak niezależnie od zajmowanego stanowiska stały kontakt z innymi osobami jest w ten zawód wpisany. Policjant odpowiada na pytania obywateli – udziela rad, wskazówek i wyjaśnień, konsultuje sposób prowadzenia przez siebie spraw ze współpracownikami i przełożonymi, przeprowadza wywiady i rozmowy profilaktyczne, styka się z ofiarami wypadków i zdarzeń przestępczych, a także prowadzi przesłuchania osób podejrzanych i świadków przestępstw.

Policja ma też swoją jasno określoną strukturę. Na czele policji stoi komendant główny, któremu podlega komendant stołeczny i 16 komendantów wojewódzkich nadzorujących komendantów miejskich i powiatowych, którzy z kolei odpowiadają za pracę policjantów w komisariatach.


 

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Decydując się na pracę w tym zawodzie, możesz zostać zatrudniony/a tylko przez jednego pracodawcę, czyli policję państwową. Nie oznacza to jednak, że przez cały czas będziesz wykonywać te same zadania, bowiem w policji jest wiele pionów, do których przyporządkowani są różni specjaliści.

W zależności od pełnionej funkcji charakter pracy może być zupełnie różny i może odbywać się ona w bardzo odmiennych warunkach. Na przykład, policjant ruchu drogowego przez wiele godzin przebywa w miejscach o dużym zanieczyszczeniu powietrza (pyłami, gazami) i w hałasie. Dokonuje pomiarów prędkości, stojąc na poboczu dróg i tras szybkiego ruchu. Patrole interwencyjne nadzorują przede wszystkim najbardziej niebezpieczne rejony miasta. Z kolei policjanci kryminalni mogą przebywać w miejscach, gdzie znajdują się substancje trujące i wybuchowe, różnego typu promieniowanie lub pole elektromagnetyczne.

Jako policjant będziesz pracował w systemie zmianowym, zazwyczaj od 8 do 10 godzin na dobę, także w weekendy i dni świąteczne. Czas pracy w dużym stopniu będzie zależał od rodzaju pełnionej służby. Patrole prewencyjne pracują głównie wieczorami i w nocy, z kolei „drogówka” w ciągu dnia, gdy ruch samochodowy jest najbardziej wzmożony.

Codzienne obowiązki wykonuje się najczęściej w mundurze policyjnym. Musisz pamiętać, że każdy element stroju policjanta jest precyzyjnie opisany w prawie, łącznie ze sposobem jego noszenia. Podstawowym elementem twojego wyposażenia będzie również broń palna, pałka policyjna, gwizdek i kajdanki.

Musisz zdawać sobie sprawę, że będzie na tobie ciążyć ogromna odpowiedzialność – nie tylko zawodowa, ale i społeczno-moralna, gdyż twoim głównym obowiązkiem będzie czuwanie nad bezpieczeństwem zdrowia i życia wszystkich obywateli. W tym celu będziesz wyposażony w szereg specjalnych uprawnień tj. prawo legitymowania, zatrzymywania osób, przeszukiwania osób i pomieszczeń, dokonywania kontroli osobistej, stosowania środków przymusu bezpośredniego i użycia broni palnej.

Praca policjanta będzie wymagała od ciebie doskonałej kondycji fizycznej i nienagannego stanu zdrowia. Przede wszystkim będzie się liczył dobry wzrok, słuch i węch, szczególnie w sytuacjach prowadzenia oględzin lub obserwacji w terenie. Ponadto niezbędna jest wysoka sprawność narządu równowagi, prawidłowa koordynacja wzrokowo-ruchowa i szybki refleks. Nie zapomnij o tym, że praca policjanta wiąże się bardzo często z doświadczaniem długotrwałego stresu i napięcia psychicznego. Dlatego jest to grupa zawodowa szczególnie narażona na poważne trudności zdrowotne takie jak choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze czy przewlekłe nerwice.


 

Umiejętności i styl pracy 

Jeśli myślisz o pracy w służbach mundurowych, weź pod uwagę, że stawia ona szereg różnych wymagań. Nie chodzi tu jedynie o dobrą sprawność fizyczną, ale także o odpowiednie predyspozycje osobowościowe. I tak na przykład wykonywanie czynności operacyjnych będzie wymagało od ciebie dużej dokładności, skrupulatności oraz spostrzegawczości. Z kolei pełniąc obowiązki na stanowiskach, na których wykorzystywany jest specjalistyczny sprzęt, będziesz potrzebować sporych uzdolnień technicznych.

Niezależnie od specjalności powinieneś/powinnaś cechować się opanowaniem oraz umiejętnością zachowania dystansu do prowadzonej sprawy i osób z nią związanych. Równie ważna będzie odporność na stres i pracę w trudnych, często niebezpiecznych warunkach. Z tym wiąże się duża odwaga i gotowość do podjęcia ryzykownych działań, nawet za cenę narażenia własnego zdrowia i życia.

Bardzo ważna jest umiejętność jasnego i poprawnego formułowania wypowiedzi, konieczna przy zdawaniu relacji z wykonanych zadań, pisaniu raportów czy prowadzeniu korespondencji. Ponadto musisz się odznaczać lojalnością i dyskrecją, gdyż zdobywane przez ciebie informacje będą poufne.

Niezwykle ważne będą również zdolności interpersonalne, tj. łatwość w nawiązywaniu kontaktów, komunikatywność, umiejętność słuchania i empatia. Nie może ci zabraknąć tych cech zwłaszcza podczas przesłuchania ofiar wypadków lub przestępstw.

Jako policjant zazwyczaj będziesz pracować w zespołach, a zatem niezbędna będzie umiejętność współdziałania, a także gotowość do pełnego podporządkowania się wydanym rozkazom i decyzjom przełożonych. Jeśli będziesz pełnić funkcje kierownicze, szczególnie istotna będzie umiejętność planowania, dobra organizacja pracy, samodzielność oraz zdolności przywódcze.


 

Jak zdobyć taki zawód? 

Jeśli chcesz wstąpić w szeregi policji, musisz spełnić podstawowe wymagania tzn. posiadać obywatelstwo polskie, być osobą niekaraną, cieszyć się nieposzlakowaną opinią oraz korzystać z pełni praw publicznych. Ważne jest również wykształcenie przynajmniej na poziomie średnim, choć osoby z niższym wykształceniem, o ile wykażą się szczególnymi predyspozycjami zawodowymi, mogą znaleźć zatrudnienie w oddziałach prewencyjnych za zgodą wojewódzkiego komendanta policji. Ponadto konieczna jest odpowiednia zdolność fizyczna i psychiczna do podjęcia służby (jest ona weryfikowana podczas testów kwalifikacyjnych) oraz umiejętność podporządkowania się dyscyplinie służbowej.

Jako kandydat/ka do policji masz dwie możliwości do wyboru. Możesz najpierw starać się o przyjęcie do służby i przed rozpoczęciem pracy uczestniczyć w szkoleniach albo możesz ukończyć studia cywilne i dopiero wtedy pomyśleć o karierze w policji. Mile widziani są absolwenci studiów wyższych, zwłaszcza kierunków takich jak: prawo, administracja i informatyka. Osoby te są przyjmowane na ogólnie obowiązujących zasadach, lecz po przeszkoleniu podstawowym są kierowane na kilkumiesięczny kurs do  Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie, po ukończeniu którego uzyskują stopień oficerski.

Zanim to jednak nastąpi (niezależnie od tego, która możliwość cię interesuje), musisz zgłosić się do odpowiedniej jednostki organizacyjnej policji z wymaganymi dokumentami. W tym momencie rozpoczyna się wieloetapowy proces rekrutacyjny składający się z: rozmowy wstępnej z kandydatem, testu pisemnego ze znajomości funkcjonowania administracji publicznej (w tym policji), bezpieczeństwa publicznego oraz wiedzy o społeczeństwie, testu sprawności fizycznej (obejmującego m. in. bieg, przewrót w przód i w tył, przenoszenie manekina, bieg z przeszkodami, rzut piłką lekarską), testów psychologicznych oraz ankiety bezpieczeństwa osobowego.

Jeżeli pozytywnie przejdziesz rekrutację, zostaniesz skierowany/skierowana na ok. 5,5 miesiąca na szkolenie zawodowe podstawowe do jednej ze szkół policyjnych. W programie zajęć znajdziesz m.in.: zagadnienia z zakresu prewencji, informacje dotyczące technik zabezpieczania miejsca zdarzenia, sposobów prawidłowego przeprowadzania interwencji oraz rozpoznawania zjawisk kryminogennych. Oprócz przedmiotów teoretycznych czekać cię będą zajęcia praktyczne np. w strzelnicy. Po zakończeniu szkolenia i pomyślnym zdaniu egzaminu, w ramach adaptacji zawodowej, zostaniesz czasowo oddelegowany do pełnienia służby w oddziale prewencji Policji. Czas delegowania wynosi 49 dni. Potem trafisz już do służby we wskazanej przez Ciebie jednostce. Jeśli będziesz przejawiać szczególne predyspozycje, które dostrzegą twoi przełożeni, możesz zostać oddelegowany/a do pionu specjalistycznego, np. kryminalnego. Oczywiście po odpowiednim przeszkoleniu.

Należy dodać, że przepisy prawa szczegółowo regulują możliwości ewentualnego awansu, który jest zależny zarówno od stażu służby, jak i od wykształcenia funkcjonariusza. Awans w hierarchii zawodowej osiąga się na drodze obejmowania coraz wyższych stanowisk służbowych (na szczeblu komisariatu, komendy rejonowej, komendy wojewódzkiej i Komendy Głównej Policji) oraz uzyskiwania nominacji na kolejne stopnie policyjne.


 

Przydatne linki 

Dodatkowe informacje o zawodzie policjanta możesz znaleźć w serwisie DORADCA 2000.

Warto zobaczyć:

  • www.policja.pl – serwis informacyjny o policji. Można tu przeczytać o działaniach podejmowanych przez policję, prześledzić bieżące statystyki, a także poznać więcej szczegółów dotyczących pracy w policji.
  • www.policjantka.info – portal internetowy, działający pod patronatem Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów KSP, mający na celu poruszanie kwestii związanych ze służbą w Policji - można tu  zdobyć informacje na temat bieżących spraw zawodowych.
  • www.info.policja.pl/portal/inf/ – portal informacyjny dotyczący policji, w którym możesz znaleźć wiele informacji na temat struktury i organizacji Komendy Głównej Policji oraz poszczególnych jednostek. Zapoznasz się tu również ze szczegółami dotyczącymi umundurowania czy uzbrojenia policjantów, aktualnościami czy historią policji.
  • clk.policja.pl – oficjalna strona Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji (CLKP), czyli jednostki badawczo-rozwojowej wchodzącej w skład policji. Jej głównym zadaniem jest prowadzenie prac badawczych i rozwój technologii kryminalistycznych służących zapobieganiu przestępstwom i wykrywaniu ich sprawców, a także opracowywanie opinii i ekspertyz na potrzeby postępowań prowadzonych przez organy wymiaru sprawiedliwości.