« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Psycholog  / psycholożka

zawód rozwojowyzawód rozwojowy
zawód, co do którego przewiduje się w przyszłości wysokie zapotrzebowanie na rynku pracy
FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Psycholog to osoba, która a) ukończyła wyższe studia psychologiczne oraz b) bada procesy psychologiczne lub wykorzystuje wiedzę o nich w swojej pracy. Do wybranych specjalności w tym fachu należą:

  • psychologia rozwoju człowieka – zajmuje się badaniem i opisem zmian, jakim podlega człowiek od chwili poczęcia aż do śmierci. Definiuje najbardziej dogodne warunki i czynniki mające wpływ na optymalny rozwój dzieci, młodzieży, dorosłych i osób starszych;
  • psychologia kliniczna – koncetruje się na zaburzonych, wykraczających poza ogólnie przyjęte normy zachowaniach człowieka. Do zadań psychologa klinicznego należy diagnoza rodzaju zaburzeń, ich klasyfikacja zgodnie z przyjętymi systemami klasyfikacyjnymi (np. DSM-IV, ICD-10), leczenie (najczęściej przy współpracy z lekarzami) oraz działania profilaktyczne;
  • psychologia społeczna – zajmuje się badaniem zachowania człowieka jako jednostki, ale w kontekście jego relacji z innymi osobami, instytucjami społecznymi oraz społeczeństwem;
  • psychologia pracy (organizacji, biznesu, przemysłowa) – zajmuje się funkcjonowaniem człowieka w środowisku pracy. Poszukuje właściwych źródeł motywacji pracownika oraz określa czynniki sprzyjające zaangażowaniu i wzrostowi produktywności.
  • psychologia sądowa – stosuje wiedzę i zasady psychologiczne w odniesieniu do kwestii prawnych. Zajmuje się przede wszystkim oceną wiarygodności dowodów i zeznań, rolą pamięci, procesami podejmowania decyzji, wiarygodnością świadków oraz poczytalnością sprawców przestępstw.
Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Jako psycholog rozwojowy zatrudnienie możesz znaleźć w poradniach medycznych, w szczególności poradniach dziecięcych i młodzieżowych, w szpitalach oraz w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Jako psycholog wychowawczy – w przedszkolach, szkołach podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych, domach dziecka, poradniach psychologiczno-pedagogicznych czy różnego rodzaju ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży. Psycholog kliniczny może zostać zatrudniony na oddziale psychiatrycznym szpitala ogólnodostępnego, w szpitalu psychiatrycznym czy też w poradni zdrowia psychicznego. Wśród miejsc pracy psychologa społecznego można wymienić: uczelnie, firmy szkoleniowe, organizacje pozarządowe, redakcje i wydawnictwa. Psycholog pracy zatrudniany jest w działach zarządzania zasobami ludzkimi, firmach szkoleniowych, instytucjach rynku pracy oraz w administracji publicznej. Z kolei psycholog sądowy pracuje w sądzie. Często spotykanym rozwiązaniem jest również samozatrudnienie. Psycholog może otworzyć własny gabinet, w którym świadczy usługi diagnostyczne, poradnictwa lub psychoterapii.

Niezależnie od rodzaju pracy i codziennych czynności psycholog najczęściej przebywa w samodzielnym gabinecie, w którym może zapewnić komfortowe warunki do rozmowy. W swojej pracy często korzysta z dokumentacji papierowej  – arkuszy diagnostycznych, kwestionariuszy, wyników badań lekarskich. Tworzy notatki ze spotkań, zapisuje obserwacje oraz formułuje opinie i diagnozy, w czym przydatny bywa komputer ze specjalistycznym oprogramowaniem oraz dostępem do Internetu.

Czas pracy psychologa w dużym stopniu uzależniony jest od miejsca zatrudnienia. Zwykle pracuje w stałych godzinach, w dni powszednie, według grafiku ustalonego przez organizację czy instytucję. W przypadku prowadzenia własnej działalności gospodarczej zyskuje większą elastyczność w doborze terminów spotkań i godzin pracy. Od kandydata do pracy na stanowisku psychologa nie wymaga się szczególnych predyspozycji zdrowotnych czy fizycznych. Wystarczy dobry, ogólny stan zdrowia oraz sprawny narząd słuchu i wzroku. Przeciwwskazaniem do wykonywania tego zawodu są choroby skórne twarzy i rąk, znaczne deformacje ciała, upośledzenie umysłowe oraz zaburzenia psychiczne.

Umiejętności i styl pracy 

Aby wykonywać zawód psychologa powinnaś/powinieneś posiadać dojrzałą osobowość, co umożliwi Ci zachowanie dystansu do wielu trudnych problemów oraz szacunek do odmienności każdego człowieka i jego godności osobistej. Musisz lubić ludzi i być ciekawy drugiego człowieka. Potrzebujesz umiejętności nawiązywania kontaktów, aktywnego słuchania i jasnego wypowiadania się w mowie i w piśmie.

Psycholog to zawód zaufania publicznego, a w związku z tym wymaga przestrzegania zasad etycznych. Szczególnie ważna jest dyskrecja oraz wysokie poczucie odpowiedzialności.

Praca psychologa wymaga koncentracji i podzielności uwagi, umiejętności bacznej obserwacji, spostrzegawczości i wyciągania logicznych wniosków. Przyda Ci się również elastyczność oraz kreatywność twórcze myślenie. Ponieważ czeka Cię korzystanie z testów psychologicznych oraz kwestionariuszy, powinnaś/powinieneś też posiadać umiejętność liczenia, analizowania i interpretowania wyników. Pamiętaj przy tym, że w tym zawodzie niezbędna jest chęć uczenia się i rozwijania swoich umiejętności zawodowych. Psychologowie mają szeroki wachlarz możliwości w zakresie doskonalenia: kursy i szkolenia, studia podyplomowe, szkoły trenerskie, szkoły psychoterapii, konferencje naukowe i seminaria, a także liczne publikacje branżowe.

Jak zdobyć taki zawód? 

Aby zdobyć zawód psychologa, musisz uzyskać tytuł magistra z zakresu psychologii. Decydując się na wybór psychologii jako kierunku studiów, nie musisz kończyć szkoły ponadgimnazjalnej określonego typu. Możesz być absolwentem liceum lub technikum dowolnego profilu, ale pamiętaj, że przyda Ci się dobre przygotowanie z zakresu biologii i matematyki, a także ogólna wiedza humanistyczna. Rekrutacja opiera się na wynikach matury, przy czym o tym, jakie przedmioty są brane pod uwagę, decydują poszczególne uczelnie. Dodatkowym bardzo ważnym warunkiem w podejmowaniu tej drogi zawodowej jest ciekawość człowieka i procesów psychicznych będących jego udziałem. Pamiętaj też, że do wyboru zawodu psychologa nie jest wystarczającą motywacją chęć rozwiązania własnych problemów psychologicznych.

Studia psychologiczne trwają obecnie pięć lat i należą do nielicznych, które nie są objęte tak zwanym systemem bolońskim (dwustopniowym). Pierwsze dwa lata to przede wszystkim zapoznawanie się z podstawowymi nurtami psychologii oraz biologicznymi aspektami funkcjonowania psychicznego człowieka. Poczynając od trzeciego roku student – zależnie od uczelni – może zdecydować się na ścieżkę specjalizacyjną lub zyskuje możliwość swobodnego wyboru realizowanych przez siebie przedmiotów. Według zapisów ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym z dnia 8 czerwca 2001 roku prawo do wykonywania zawodu mają osoby, które po ukończeniu studiów psychologicznych odbyły roczny staż zawodowy. Obecnie, ze względu na brak przepisów wykonawczych do ustawy, roczne staże zawodowe nie funkcjonują.

Po zakończeniu studiów przygotuj się na nieustanne dokształcanie, gdyż wiedza psychologiczna stale się rozwija i pojawiają się coraz to nowe odkrycia. Studia podyplomowe, szkoły psychoterapii czy szkoły trenerskie to tylko przykładowe miejsca poszerzania wiedzy i umiejętności psychologicznych. Uzupełnianie edukacji konieczne jest także u psychologów klinicznych – uzyskanie tej specjalizacji trwa cztery lata i przebiega podobnie jak uzyskanie specjalizacji lekarskiej. Osoba, która chce zostać psychologiem klinicznym, musi odbyć specjalistyczne studia w jednej z jednostek organizacyjnych szkolących w tej dziedzinie, połączone ze stażem w szpitalach i ośrodkach pomocy psychologicznej.

Przydatne linki 

Warto zobaczyć:

  • www.ptp.org.pl – portal Polskiego Towarzystwa Psychologicznego – organizacji zrzeszającej psychologów. Znajdziesz na nim wiele informacji dotyczących pracy psychologów oraz wykaz instytucji szkolących w zakresie psychologii klinicznej.
  • www.psychologia.net.pl – portal popularyzujący wiedzę psychologiczną, poświęcony różnym działom psychologii, zawierający wiele opracowań i artykułów.
  • www.psychologia.edu.pl – strona internetowa Instytutu Psychologii Zdrowia PTP zajmującego się innowacyjnym stosowaniem wiedzy i metod psychologicznych do rozwiązywania problemów osobistych i zdrowotnych.
  • www.psychologia-spoleczna.pl – portal poświęcony psychologii społecznej.
  • www.charaktery.eu – portal popularyzujący wiedzę psychologiczną w formie przystępnej dla każdego.


 

Zawody pokrewne

- baza praca-enter -
- baza zewnętrzna -

Komentarze

Dodałbym, że w przynajmniej kilku, jeśli nie we wszystkich, specjalizacji psychologicznych potrzebna jest bardzo dobra umiejętność współodczuwania cudzych emocji oraz świadomości emocji własnych w kontakcie z drugim człowiekiem. Często jest to jeden w ważnych czynników diagnozy.