« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Redaktor wydawniczy  / redaktorka wydawnicza, edytorka

Inna nazwa: edytor
zawód rozwojowyzawód rozwojowy
zawód, co do którego przewiduje się w przyszłości wysokie zapotrzebowanie na rynku pracy
© Tatjana Balzer - Fotolia.com
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Redaktor wydawniczy to specjalista zajmujący się odpowiednim przygotowaniem publikacji do druku, zarówno w formie gazety codziennej, czasopisma, tekstu na stronie internetowej, książki, czy też serii wydawniczej. Jego zadaniem jest opracowanie tekstu pod względem językowym, edytorskim i merytorycznym, tak aby uczynić go jak najbardziej atrakcyjnym dla czytelnika.

W zależności od tego, gdzie pracuje (w redakcji gazety, czasopisma, wydawnictwa książkowego lub portalu internetowego), jego obowiązki zawodowe mogą się znacznie różnić. I tak na przykład edytor zajmujący się redakcją książek lub czasopism w pierwszej kolejności zapoznaje się z konspektem publikacji lub wstępnie czyta jej maszynopis (w oryginale lub tłumaczeniu). Następnie przekazuje tekst do opiniodawców merytorycznych (szczególnie dotyczy to prac naukowych) lub tłumaczy, którzy weryfikują poprawność językową dzieła. Dalej sprawdza czy autor wprowadził sugerowane przez recenzentów poprawki oraz edytorsko opracowuje tekst, tzn. planuje układ wewnętrzny publikacji (zróżnicowanie graficzne poszczególnych elementów tekstu, kolejność i sposób jego rozmieszczenia, skład tabel, ilustracji, bibliografii lub indeksów), tworzy koncepcję okładki, obwoluty i strony tytułowej. Jednocześnie musi upewnić się czy dzieło tworzy logiczną całość – posiada zgodny tytuł główny i tytuły rozdziałów, właściwy sposób definiowania i objaśniania użytych oznaczeń oraz opisy odpowiadające umieszczonym rycinom. Jego zadaniem jest także wychwycenie błędów ortograficznych, interpunkcyjnych, gramatycznych lub stylistycznych, dbanie o jednoznaczność i przystępność tekstu dla czytelnika.

Redaktor w czasopiśmie bardzo często jest członkiem kolegium redakcyjnego. W związku z tym uczestniczy w planowaniu treści całego pisma, pomaga tworzyć makietę gazety, kontaktuje się z autorami i czytelnikami, jak również śledzi bieżące wydarzenia wyszukując w nich te, które wzbudzają szczególne zainteresowania i są warte szerszego opisania lub skomentowania.

Zupełnie odmienny charakter ma praca edytora zatrudnionego w redakcji gazety codziennej. Jego obowiązki są ściśle powiązane z tempem napływających informacji. Każdego dnia musi zorientować się, co się wydarzyło lub może się wydarzyć w kraju i za granicą, jakiego rodzaju teksty i tematy planują dziennikarze. Do jego zadań należy ocena, czy wszystkie z proponowanych tematów kwalifikują się, aby umieścić je w nadchodzącym wydaniu. Następnie sprawdza czy wybrane tematy mają swoje rozwinięcie w planowanych tekstach. Jeśli nie, musi błyskawicznie poszukać dziennikarza, który zajmie się opisem danego wydarzenia. Kolejny etap to dokładne przeczytanie dostarczonych artykułów oraz sprawdzenie ich pod względem językowym i logicznym. Gdy wszystko jest już gotowe teksty muszą zostać przekazane do złożenia na komputerze, złamania i ułożenia w kolumny gazety.

Podczas wykonywania swoich obowiązków redaktor wydawniczy współpracuje z wieloma osobami. Są wśród nich: tłumacze, korektorzy, specjaliści z określonej dziedziny, dziennikarze, plastycy, graficy, redaktorzy techniczni itp. A zatem pracownik ten musi posiadać wysokie umiejętności interpersonalne – precyzyjnie i jasno wyrażać swoje myśli i oczekiwania, umieć negocjować poprawki lub uzupełnienia oraz radzić sobie z konfliktowymi sytuacjami. Nie może mu również zabraknąć dobrej organizacji czasu pracy, cierpliwości i opanowania emocjonalnego. Warto jednak pamiętać, że samo sprawdzanie i redagowanie tekstów to praca indywidualna, dlatego przydatna w tym zawodzie jest także spora samodzielność.


 

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Edytorzy mogą zostać zatrudnieni przez redakcje gazet lokalnych lub ogólnopolskich – dzienników, tygodników, miesięczników lub kwartalników. Mogą również redagować teksty dla portali internetowych czy wydawnictw książkowych. Popularnym rozwiązaniem jest także samozatrudnienie, czyli współpracowanie jako freelancer z różnymi redakcjami, bez wiązania się umową o pracę. Z jednej strony pozwala to na większą elastyczność czasu i miejsca pracy, z drugiej wymaga ciągłego szukania zleceń – zwłaszcza na początku kariery zawodowej.

Zwykle miejscem wykonywania codziennych obowiązków zawodowych jest pomieszczenie redakcyjne, w którym edytorzy mają zapewniony dostęp do komputera, telefonu, faksu oraz innych urządzeń biurowych, tj. drukarki lub kserokopiarki. Najczęściej ich stanowiska pracy wyposażone są także w podręczną biblioteczkę – niezbędne słowniki, encyklopedie i fachowe publikacje.

W zależności od miejsca zatrudnienia i pełnionej funkcji, redaktorzy pracują w różnych porach. W redakcjach gazet codziennych trzeba najczęściej pełnić dyżury nocne (także w niedziele i dni świąteczne), aby następnego dnia rano czytelnicy mogli przeczytać najświeższe doniesienia. Z kolei pracując w redakcji czasopism dziennikarze wykonują swoją pracę raczej w stałych godzinach, zwykle tylko w dni robocze.

W tym zawodzie ważny jest ogólny dobry stan zdrowia, choć jak najbardziej mogą go wykonywać osoby z niepełnosprawnością (poruszające się na wózkach inwalidzkich czy osoby niedosłyszące lub niesłyszące). Nie ma tutaj określonych przeciwwskazań zdrowotnych, jednak trzeba zaznaczyć, że praca redaktora w gazecie codziennej – ze względu na duże tempo pracy, konieczność  długotrwałego wysiłku intelektualnego oraz obciążenie systemu nerwowego – nie jest wskazana dla osób słabych psychicznie.


 

Umiejętności i styl pracy 

Jeśli pragniesz zostać redaktorem wydawniczym, przede wszystkim powinieneś dysponować dużymi zdolnościami językowymi – z łatwością wypowiadać się ustnie i pisemnie. Musisz także bardzo dobrze znać język polski i stale doskonalić swoje kompetencje w tym zakresie. Z pewnością przydatna będzie również znajomość przynajmniej jednego języka obcego.

Niezwykle cenna będzie umiejętność koncentracji i podzielności uwagi oraz pracy w szybkim tempie, bowiem mogą ci się przydarzyć sytuacje, w których będziesz musiał prędko zredagować trafną i ciekawą notatkę. Powinieneś także cechować się dużą spostrzegawczością, gdyż do twoich zadań będzie należało eliminowanie trudno dostrzegalnych błędów w tekście.

Ze względu na duże tempo pracy i stres z tym związany przyda ci się odporność psychiczna. Łatwość nawiązywania i utrzymywania kontaktów z ludźmi również może być dużą pomocą w wypełnianiu zawodowych obowiązków.

Nie może ci też zabraknąć ciekawości i zainteresowania sprawami bieżącymi zwłaszcza, jeśli będziesz pracował w redakcji gazety codziennej. Powinieneś śledzić newsy prasowe, słuchać radia oraz oglądać telewizję. Z kolei będąc edytorem w wydawnictwie specjalistycznym (np. prawniczym czy technicznym), musisz posiadać wiedzę z dziedziny, której pismo dotyczy.

Pamiętaj, że w codziennej pracy musi towarzyszyć ci pełna odpowiedzialność, bowiem to ty będziesz tworzył koncepcje publikacji i dbał, aby zawierały one rzetelne i prawdziwe informacje.


 

Jak zdobyć taki zawód? 

Przygotowanie do zawodu edytora możesz rozpocząć już na etapie szkoły średniej, wybierając klasę o profilu dziennikarskim (jak np. ta w V LO w Częstochowie) lub humanistycznym (zobacz przykład LO z Poznania). Wówczas będziesz mógł/mogła skorzystać z rozszerzonego programu nauczania z języka polskiego, języka obcego, historii, czasem także informatyki. Jako uczeń/uczennica klasy dziennikarskiej zyskasz możliwość bliższego poznania zasad redakcyjnego opracowania tekstów, z kolei w klasie humanistycznej będziesz mieć możliwość szlifować swoje umiejętności lingwistyczne oraz poszerzać wiedzę o kulturze i literaturze europejskiej.

Nauka w takiej klasie będzie doskonałym wstępem do dalszej edukacji na poziomie studiów wyższych, których ukończenie jest niezbędnym warunkiem do podjęcia pracy na stanowisku redaktora wydawczniczego. Trzeba jednak zaznaczyć, że nie ma w tym względzie jednoznacznie określonego kierunku studiowania, bowiem zatrudnienie w tym zawodzie znajdują zarówno absolwenci edytorstwa, filologii polskiej, dziennikarstwa, jak i innych kierunków humanistycznych.

Warto wiedzieć, że 2-stopniowe studia na kierunku edytorstwo (3-letnie studia licencjackie i 2-letnie studia magisterskie) proponuje tylko jedna uczelnia w Polsce – Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (stan na sierpień 2013 r.). W trakcie nauki na tym kierunku możesz posiąść wiedzę o literaturze polskiej i obcej, a także o historii książki, zasadach działania firm wydawniczych i podstawach prawa autorskiego. Opanujesz też umiejętności potrzebne redaktorowi wydawnictwa: poznasz w praktyce adiustację tekstów, redakcję techniczną i merytoryczną, korektę, podstawy składu komputerowego oraz redagowania stron internetowych. Inną opcją dla osób z wyższym wykształceniem jest ukończenie 2-semestralnych studiów podyplomowych w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie.

W wielu redakcjach „świeżo upieczeni” absolwenci w pierwszej kolejności są zatrudniani jako asystenci redaktora, a dopiero gdy opanują niezbędne umiejętności i zgromadzą doświadczenie zawodowe, mogą liczyć na awans na stanowisko samodzielnego redaktora. Dodatkowo niektóre wydawnictwa kierują osoby rozpoczynające pracę na kursy dla redaktorów merytorycznych lub technicznych organizowane np. przez Polskie Towarzystwo Wydawców Książek w Warszawie.

Ścieżka dalszej kariery zawodowej edytora może być różna, w zależności od typu redakcji i jej struktury organizacyjnej. Może on awansować na stanowisko redaktora działu, sekretarza redakcji, zastępcy redaktora naczelnego, czy w końcu redaktora naczelnego.


 

Przydatne linki 

Więcej informacji o pracy redaktora wydawniczego możesz znaleźć w serwisie DORADCA 2000.

Warto zobaczyć:

  • www.ease.org.uk – oficjalna strona Europejskiego Stowarzyszenia Redaktorów Naukowych (EASE - European Association of Science Editors), które jest organizacją skupiającą ludzi zainteresowanych redagowaniem tekstów naukowych oraz komunikacją naukową. Obecnie ma ok. 500 członków pochodzących z wielu krajów.
  • www.ekorekta24.pl – serwis założony przez polskiego redaktora, korektora i copywritera. Możesz tu znaleźć m.in. aktualności i porady językowe, skorzystać ze słowniczka, zapoznać się z najnowszymi poradnikami językowymi czy w końcu skontaktować się z zespołem profesjonalnych redaktorów.


 

Zawody pokrewne

- baza praca-enter -
- baza zewnętrzna -