« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Specjalista bezpieczeństwa i higieny pracy  / specjalistka bezpieczeństwa i higieny pracy

FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Specjalista bezpieczeństwa i higieny pracy to osoba, która organizuje i nadzoruje przebieg działań związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy na terenie całego zakładu. Jego podstawowym zadaniem jest kontrola stanu bezpieczeństwa pracy, aby w jak największym stopniu ograniczyć wypadki przy pracy oraz ilość zdarzeń niebezpiecznych. Specjalista bhp odpowiedzialny jest za sprawdzanie warunków pracy w zakresie przestrzegania przepisów i zasad bhp, sporządzanie ocen i analiz ryzyka zawodowego na poszczególnych stanowiskach pracy oraz informowanie kierownictwa o stwierdzonych zagrożeniach zawodowych. Ponadto specjalista ten doradza pracodawcy w zakresie organizacji i metod pracy na stanowiskach, na których występują czynniki niebezpieczne i szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe, dobierając środki ochrony indywidualnej albo proponując zmiany technologiczne w miejscu pracy.

Specjalista bhp sporządza przynajmniej raz w roku raport opisujący bieżący stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie oraz formułuje zalecenia dotyczące przedsięwzięć technicznych i organizacyjnych wpływających na polepszenie warunków pracy. Bierze również udział w odbiorach nowobudowanych lub przebudowywanych obiektów, odbiorach prac remontowo-budowlanych i urządzeń produkcyjnych mających wpływ na warunki bhp.

Wśród zadań specjalisty bezpieczeństwa i higieny pracy znajduje się także tworzenie regulaminów, procedur i instrukcji ogólnych dotyczących bezpieczeństwa oraz opiniowanie instrukcji stanowiskowych, sporządzanych przez kierowników działów. Specjalista ten kompletuje i przechowuje dokumenty dotyczące wypadków przy pracy i stwierdzonych chorób zawodowych, jak również ewidencjonuje i magazynuje wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Bardzo ważnym obszarem działań specjalisty bhp jest analiza wypadków przy pracy. Specjalista może osobiście uczestniczyć w ustalaniu przyczyn i okoliczności wypadków przy pracy albo weryfikować ustalenia zespołów powypadkowych. Organizuje też i prowadzi szkolenia wstępne lub okresowe w dziedzinie bhp.

Specjalista bhp zwykle wykonuje poszczególne czynności samodzielnie. Na co dzień współpracuje jednak z kierownikami działów, z przedstawicielami organizacji związkowych, organów nadzoru nad warunkami pracy (np. Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Urzędu Dozoru Technicznego) czy służbą zdrowia. Prowadząc szkolenia wstępne czy okresowe kontaktuje się z wszystkimi pracownikami danego zakładu pracy. Dlatego tak istotne jest, aby specjalista ten łatwo nawiązywał relacje z innymi i posiadał umiejętność współdziałania.

Jego bezpośrednim przełożonym jest dyrektor/ kierownik danej placówki i to właśnie w jego imieniu często podejmuje określone działania.

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Każdy pracodawca, niezależnie od branży, zobowiązany jest do zapewnienia bezpiecznych warunków pracy swoim podwładnym. W zależności od wielkości firmy, stanu zatrudnienia, oraz potencjalnych zagrożeń zawodowych, dyrektor placówki tworzy sekcję bhp, zatrudnia w ramach umowy o pracę na pełny lub niepełny etat pracownika ds. bhp, bądź też powierza zadania specjaliście z zewnątrz, na zasadach umowy cywilno-prawnej.

Jeśli zdobędziesz uprawnienia specjalisty bhp, będziesz mogła/mógł znaleźć zatrudnienie w różnych gałęziach przemysłu. W zawodzie tym coraz częściej praktykowane jest także samozatrudnienie. Specjaliści, którzy zakładają własną działalność gospodarczą, często posiadają dodatkowe certyfikaty, np. z przepisów przeciwpożarowych czy w zakresie audytu ochrony środowiska, co pozwala im skutecznie konkurować na rynku.

Obowiązki wykonywać będziesz w pomieszczeniach biurowych oraz wszędzie tam, gdzie zatrudnieni są pracownicy Twojego zakładu pracy. W związku z tym, wykonując zadania o charakterze kontrolno-doradczym, możesz mieć krótkotrwały kontakt ze wszystkimi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, jakie mogą wystąpić w danym miejscu pracy. Niektóre czynności mogą wymagać obecności na wolnym powietrzu czy też przemieszczania się w terenie.

Godziny pracy specjalisty, który jest zatrudniony na etat w danym zakładzie, są zazwyczaj stałe. Osoba ta pracuje najczęściej od poniedziałku do piątku, bez konieczności wykonywania zadań w weekendy i dni świąteczne. Może się jednak zdarzyć, że w sytuacji awarii czy wypadku „behapowiec” zostanie wezwany do placówki poza ustalonymi godzinami. Inaczej wygląda to w przypadku specjalisty pracującego na własny rachunek. Jego czas pracy jest zwykle nienormowany, bowiem zależy od otrzymanego zlecenia. Z tym wiążą się także dość częste wyjazdy służbowe w obrębie województwa, a nawet całego kraju.

Brak jest szczegółowych wskazań do wykonywania tego zawodu. Z pewnością cechą pożądaną jest ogólny dobry stan zdrowia i sprawność fizyczna. Trzeba jednak podkreślić, że warunki pracy mogą być bardzo zróżnicowane, dlatego przed podjęciem starań o zatrudnienie warto zorientować się, jak będzie rzeczywiście wyglądać środowisko pracy. Innych predyspozycji fizycznych oczekuje się od pracownika zatrudnionego np. w górnictwie węgla kamiennego, który będzie zmuszony do długich wędrówek ciemnymi chodnikami kopalni, a innych – od „behapowca” w banku czy szkole.

Umiejętności i styl pracy 

Jako specjalista bhp będziesz kontaktować się z wieloma osobami, dlatego tak ważna jest komunikatywnośćłatwość wypowiadania się w mowie i w piśmie. Niezwykle istotna jest także zdolność argumentowania, przekonywania i prowadzenia dyskusji. Podczas wykonywania codziennych zadań możesz natrafić na wiele nieprzewidywalnych i niebezpiecznych sytuacji, stąd niezbędne jest opanowanie, spostrzegawczość oraz zdolność podejmowania szybkich i trafnych decyzji.

Do Twoich obowiązków będzie należało opracowywanie dokumentów na podstawie aktualnych aktów prawnych. W związku z tym powinnaś/powinieneś odznaczać się gotowością do nieustannego dokształcania się, a także cierpliwością, dokładnością oraz umiejętnością koncentracji uwagi.

Jak zdobyć taki zawód? 

Pracownik służby bhp może zostać zatrudniony na stanowisku inspektora, starszego inspektora, specjalisty, starszego specjalisty oraz głównego specjalisty ds. bhp. Szczegółowy zakres działania oraz odpowiednie wymagania kwalifikacyjne, jakie powinien spełniać każdy pracownik służby bhp, określa rozporządzenie w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy.

Inspektorem ds. bhp może być osoba posiadająca tytuł technika bezpieczeństwa i higieny pracy. Uzyskanie takiego tytułu jest możliwe po ukończeniu trzysemestralnej szkoły policealnej (tutaj – przykładowy program kształcenia) oraz pozytywnym zdaniu egzaminu zawodowego. Starszy inspektor ds. bhp powinien legitymować się dyplomem technika bhp oraz posiadać przynajmniej trzyletni staż pracy w służbie bhp. Inną możliwością jest ukończenie inżynierskich studiów wyższych o kierunku lub specjalności w zakresie bhp albo kierunkowych, dwusemestralnych studiów podyplomowych. Specjalista ds. bhp posiada wykształcenie wyższe o kierunku lub specjalności w zakresie bhp albo studia podyplomowe w zakresie bhp oraz co najmniej rok stażu pracy w służbie bhp. Starszy specjalista, oprócz wspomnianego wykształcenia, musi pracować w zawodzie co najmniej trzy lata. Aby zostać głównym specjalistą ds. bhp konieczne jest  posiadanie wspomnianych kwalifikacji oraz pięcioletniego stażu pracy w służbie bhp.

Przydatne linki 

Więcej informacji dotyczących zadań specjalisty bezpieczeństwa i higieny pracy znajdziesz w serwisie Doradca 2000. Warto także odwiedzić strony:

  • www.ospsbhp.com.pl – strona internetowa Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Pracowników Służby BHP, którego misją jest tworzenie prawnych, organizacyjnych i ekonomicznych warunków dla bezpieczeństwa i higieny pracy. Na stronie znajdziesz m.in. informację jak zostać członkiem Stowarzyszenia oraz możesz zapoznać się z niezbędnikiem behapowca.
  • www.pspsbhp.org.pl – portal Polskiego Stowarzyszenia Pracowników Służb BHP, którego głównym celem jest edukacja zarówno pracodawców, pracowników jak i osób zajmujących się sprawami bezpieczeństwa pracy.
  • SPECJALISTA BHP – strona, na której znajdziesz podstawowe informacje dotyczące pracy specjalisty bhp – dokumentów, jakimi posługuje się w codziennej pracy czy wymaganych kwalifikacji. Są tu także wskazówki jak założyć własną firmę bhp.
  • www.specjalistabhp.com.pl - to strona internetowa firmy oferującej kompleksowe usługi nadzoru, szkoleń i doradztwa w zakresie bhp, p.poż. oraz ochrony środowiska.