« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Nanotechnolog  / nanotechnolożka

zawód rozwojowyzawód rozwojowy
zawód, co do którego przewiduje się w przyszłości wysokie zapotrzebowanie na rynku pracy
FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Nanotechnolog zajmuje się tworzeniem, badaniem i analizą różnego rodzaju struktur na poziomie pojedynczego atomu lub cząsteczki.

Istotą jego pracy jest projektowanie urządzeń i systemów o nanometrycznych rozmiarach (nanometr to jedna milionowa milimetra – dla porównania, średnica ludzkiego włosa wynosi ok. 80 tysięcy nanometrów). Urządzania i systemy o nanometrycznych rozmiarach znajdują praktyczne zastosowanie w wielu gałęziach gospodarki, dając możliwość poprawy jakości ludzkiego życia. Materiały, które zaczynają funkcjonować w tak małym wymiarze, zmieniają swe właściwości chemiczne, mechaniczne czy optyczne, które w szczególny sposób zależą wtedy od wielkości i kształtu cząsteczek. Co za tym idzie przy pomocy nanotechnologii możliwe jest wytworzenie użytecznych i unikatowych produktów. Wśród wielu dziedzin, w których kluczowe znaczenie ma praca nanotechnologów, są: elektronika (np. produkcja mikrourządzeń wszywanych w odzież, kontrolujących temperaturę ciała, tętno itp.), medycyna (np. przenośne laboratoria do natychmiastowych analiz), technologia materiałowa (np. wytwarzanie materiałów odpornych na czynniki zewnętrzne), przemysł spożywczy (np. opakowania na żywność odporne na ciepło, światło, wchłaniające wilgoć, znacznie wydłużające jej czas przydatności do spożycia), technologie informatyczne (np. produkcja nośników danych o wysokich gęstościach zapisu), energetyka (np. produkcja ogniw słonecznych).

Nanotechnolog posiada wiedzę z zakresu: fizyki, chemii, biologii, matematyki i informatyki. Pracując w laboratorium, zajmuje się tworzeniem materiałów i urządzeń o wyjątkowych właściwościach, których efekty możemy odczuć w życiu codziennym. Już dziś wiele produktów codziennego użytku zawiera nanomateriały, np. proszki do prania, kremy anty-UV czy tekstylia. Nanotechnologia to bardzo dynamicznie rozwijająca się dziedzina nauki, która w najbliższej przyszłości prawdopodobnie zrewolucjonizuje nasze codzienne funkcjonowanie.

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Nanotechnolog może być zatrudniony w polskich i zagranicznych :

  • specjalistycznych laboratoriach przemysłowych i badawczych,
  • firmach wdrażających innowacyjne technologie,
  • parkach naukowo-technologicznych,
  • centrach zaawansowanej technologii.

Częstą praktyką jest również łączenie pracy naukowej w ośrodkach akademickich i funkcji eksperta w projektach badawczo-rozwojowych prowadzonych przez duże firmy. Praca wykonywana jest najczęściej w specjalistycznych laboratoriach wyposażonych w unikatową aparaturę do eksperymentów na poziomie atomu. Osoba uprawiająca zawód nanotechnologa powinna być przygotowana do samodzielnej, często żmudnej i wielogodzinnej pracy w odosobnieniu. Jednocześnie powinna być to osoba nastawiona na współpracę i dzielenie się wiedzą z innymi naukowcami pracującymi w zespole badawczym. Ze względu na dynamiczny rozwój tej dziedziny wiedzy na całym świecie nanotechnolog musi być przygotowany na częste wyjazdy służbowe związane z projektami badawczymi.

Umiejętności i styl pracy 

Jako nanotechnolog powinnaś/powinieneś umieć stawiać hipotezy naukowe i weryfikować je poprzez drobiazgową, wnikliwą analizę danych i obserwację zjawisk laboratoryjnych. Cechą dobrego nanotechnologa powinna być zdolność kojarzenia zjawisk i widzenia świata w szerokim kontekście. To poniekąd zawód szalonego wynalazcy, ale również rzetelnego analityka i krytyka pomysłów, które naukowo przestudiowane i ocenione przyczyniają się do łatwiejszego życia każdego z nas.

Do Twojej pracy jako nanotechnologa będą należały następujące zadania:

  • kompilowanie, wyszukiwanie, badanie, zbieranie informacji poprzez studiowanie lub obserwowanie rzeczy i zjawisk,
  • praca kreatywna – tworzenie nowych idei, stawianie hipotez, szukanie nowych rozwiązań napotkanych problemów,
  • kopiowanie i/lub porównywanie podobieństw i różnic,
  • analizowanie, rozdzielanie na części, dokonywanie syntezy, łączenie części w całość.

Pracując na tym stanowisku potrzebujesz także innych umiejętności:

  • porządkowania, klasyfikowania, systematyzowania i ustalania priorytetów,
  • planowania, ustalania kolejnych kroków prowadzących do osiągnięcia celu,
  • rozwiązywania problemów lub dostrzegania wzorców w dużej liczbie danych,
  • posiadania nadzwyczajnej pamięci, pamiętanie szczegółów.

Nanotechnolog powinien wykonywać swoją pracę w sposób: wnikliwy, dokładny, cierpliwy, wytrwały i zorientowany na osiągnięcia. Cechować go powinna duża pomysłowość, spostrzegawczość, innowacyjność i chęć podejmowania wyzwań.

Jak zdobyć taki zawód? 

Nanotechnologia to stosunkowo nowa nauka (powstała w latach 50 XX w.). W Polsce od niedawna wprowadzono taki kierunek studiów (lub specjalizację)  na wydziałach fizyki i chemii. Nanotechnologię można studiować między innymi na:

Uczelnie reklamując się twierdzą, że absolwenci tego kierunku są przygotowani do pracy w przemyśle chemicznym, elektronicznym, farmaceutycznym i optoelektronice, na stanowiskach związanych z prowadzeniem procesów produkcyjnych czy prowadzeniem badań analitycznych.

Jeżeli myślisz o wykonywaniu tego zawodu, musisz zdawać sobie sprawę, że rozpoczniesz pracę od stanowiska asystenckiego. Samodzielne stanowisko możesz objąć po praktyce, którą możesz gromadzić już na studiach, angażując się w projekty organizowane przez uczelnię lub firmy oferujące staże dla studentów i absolwentów. Już od kliku lat organizowany jest ogólnopolski konkurs „Grasz o staż”, umożliwiający spotkanie pracodawców z wyróżniającymi się na rynku studentami i absolwentami.

Przydatne linki 

Więcej o zawodzie nanotechnologa i dziedzinie nanotechnologii możesz się dowiedzieć na poniższych stronach internetowych:

  • www.nanotech-now.com – anglojęzyczny portal zawierający bazę informacji, badań, opis najnowocześniejszych produktów stworzonych dzięki nanotechnologii,
  • www.nanonet.pl - portal Fundacji NANOTECH, będący źródłem wiedzy na temat nanotechnologii,
  • www.nanobroker.org - platforma wymiany informacji pomiędzy instytucjami badawczymi, przemysłem i organizacjami,
  • www.chemiaibiznes.com.pl - portal skupiający informacje na temat wykorzystania chemii w przemyśle.