« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Psychiatra

Inna nazwa: lekarz psychiatrii
zawód rozwojowyzawód rozwojowy
zawód, co do którego przewiduje się w przyszłości wysokie zapotrzebowanie na rynku pracy
FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Psychiatra to specjalista, który zajmuje się badaniem, zapobieganiem i leczeniem zaburzeń oraz chorób psychicznych, zarówno występujących samodzielnie jak i wspólnie z innymi zaburzeniami medycznymi. Prowadzi także badania nad ich uwarunkowaniami biologicznymi, psychologicznymi, rodzinno-genetycznymi, społecznymi i konstytucjonalnymi. Do jego podstawowych zadań zawodowych należy ocena stanu zdrowia pacjenta, rozpoznanie choroby czy zaburzenia, ustalenie planu leczenia oraz nadzorowanie procesu leczenia i rehabilitacji. Specjalista prowadzi szczegółowy wywiad na temat zaobserwowanych objawów, czasu ich trwania i nasilenia. Prowadzi obserwację chorego, przeprowadza lub zleca dodatkowe badania np. z zakresu elektroencefalografii czy neuroradiologii. Na podstawie zgromadzonych informacji dokonuje rozpoznania choroby lub zaburzenia psychicznego. Następnie ustala zasady leczenia – leczenie psychiatryczne obejmuje farmakoterapię, psychoterapię, terapię społeczną tj. trening umiejętności społecznych czy spotkania grupy wsparcia oraz metody biologiczne np. terapię elektrowstrząsową. Czasem konieczna jest interwencja lekarza innej specjalności np. neurochirurga i przeprowadzenie operacji czy zabiegu chirurgicznego. Podczas wizyt kontrolnych psychiatra monitoruje, czy stan zdrowia pacjenta poprawia się i jeśli trzeba modyfikuje plan leczenia.

Psychiatra podejmuje także różnorodne inicjatywy na rzecz zdrowia i chorych psychicznie, m.in. organizuje grupy samopomocowe czy prowadzi warsztaty dla rodzin, w których jest osoba z zaburzeniami psychicznymi. Ponadto może orzekać w sprawach sądowo-psychiatrycznych lub ubezpieczeniowych. Niektórzy lekarze tej specjalności podejmują pracę naukowo-badawczą - przygotowują i wygłaszają wykłady, prowadzą badania, publikują artykuły w prasie branżowej, szkolą studentów i  lekarzy-stażystów lub innych pracowników medycznych.

Praca psychiatry ma raczej charakter indywidualny, jednak podczas wykonywania swoich obowiązków zawodowych psychiatra może kontaktować się z innymi lekarzami, psychologami oraz z personelem medycznym, tj. pielęgniarkami czy salowymi. Czynności wykonywane przez lekarza psychiatrę są nadzorowane przez przełożonego: w szpitalu jest nim ordynator danego oddziału oraz dyrektor placówki, w przychodni – jej kierownik, na uczelni – dziekan wydziału. Jednocześnie psychiatra bardzo często pełni rolę zwierzchnika zespołu terapeutycznego, w skład którego wchodzi psycholog, pielęgniarki, terapeuta zajęciowy czy asystent socjalny.

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Jako lekarz psychiatra możesz znaleźć zatrudnienie w szpitalu ogólnodostępnym na oddziale psychiatrycznym, w szpitalu psychiatrycznym oraz w publicznej lub niepublicznej poradni zdrowia psychicznego, poradni leczenia nerwic, poradni leczenia uzależnień czy poradni psychiatrii dzieci i młodzieży. Ponadto możesz pracować w klinice lub prywatnym gabinecie, a także prowadzić badania w instytucie (np. Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie). Psychiatrzy pracują także na uczelniach wyższych jako wykładowcy i w sądzie. Bardziej doświadczeni specjaliści często decydują się na założenie własnego gabinetu.

Swoją pracę wykonywać będziesz w gabinecie lekarskim lub sali szpitalnej. W wyjątkowych sytuacjach wyjeżdżać będziesz na tzw. wizyty domowe. W takich chwilach musisz umieć dostosować się do okoliczności i warunków panujących w mieszkaniu pacjenta. Prowadząc zajęcia ze studentami będziesz natomiast mieć do swojej dyspozycji aulę wykładową lub salę ćwiczeniową. Pracując na cały etat w szpitalu musisz liczyć się z obowiązkiem pełnienia dyżurów całodobowych, zarówno w dni powszednie jak i w dni świąteczne, ale w poradni możesz liczyć na raczej stałe godziny pracy od poniedziałku do piątku. W przypadku prowadzenia własnego gabinetu możesz pozwolić sobie na dość elastyczny czas pracy, dostosowany do indywidualnych możliwości, ale i do terminów zaproponowanych przez osoby chcące skorzystać z porady.

Lekarz psychiatra nie musi spełniać określonych wymagań zdrowotnych, wskazany jest jednak dobry, ogólny stan zdrowia oraz sprawność fizyczna.

Umiejętności i styl pracy 

Aby sprawdzić się w zawodzie psychiatry, powinnaś/powinieneś posiadać obszerną wiedzę z zakresu medycyny, a także odznaczać się bardzo dobrą koncentracją uwagi, dokładnością oraz spostrzegawczością, aby nie przeoczyć nawet drobnych objawów nieprawidłowości. Nie może Ci zabraknąć umiejętności logicznego myślenia oraz wyciągania wniosków i dobrej pamięci. W sytuacjach zagrożenia życia pacjenta będziesz musiała/musiał podejmować natychmiastowe decyzje, w związku z tym potrzebne jest zdecydowanie i umiejętność pracy pod presją czasu. Dodatkowo istotna jest odporność emocjonalna i opanowanie nawet w najtrudniejszych okolicznościach. Pamiętaj, że błąd w sztuce lekarskiej może powodować utratę prawa do wykonywania zawodu albo ograniczenie wykonywania określonych czynności zawodowych.

Praca psychiatry, inaczej niż lekarzy pozostałych specjalności, opiera się na utrzymywaniu stałej relacji z pacjentem i jego rodziną. Dlatego musisz charakteryzować się łatwością nawiązywania kontaktów, empatią i komunikatywnością. Warto podkreślić, że będziesz miała/miał dostęp do  najbardziej osobistych informacji, dlatego obowiązywać Cię będzie dyskrecja i nakaz zachowania tajemnicy lekarskiej. A przy tym Twoja nauka nigdy nie dobiegnie końca – musisz być gotowa/gotowy do ciągłego doskonalenia swoich umiejętności i poszerzania wiadomości, zarówno przez udział w szkoleniach, sympozjach i konferencjach, jak i systematyczną lekturę fachowych publikacji, dlatego powinnaś/powinieneś znać przynajmniej jeden język obcy oraz biegle posługiwać się komputerem.

Jak zdobyć taki zawód? 

Jeśli pragniesz pracować jako psychiatra, czeka Cię długa droga. Warto ją rozpocząć już na etapie wyboru szkoły średniej. Poszukaj dobrego liceum z klasą o profilu biologiczno-chemicznym, gdzie dobrze przygotują Cię do zdawania egzaminu maturalnego z biologii, chemii i fizyki na poziomie rozszerzonym. Kolejnym krokiem są jednolite studia wyższe na wydziale lekarskim akademii medycznej. Nauka trwa sześć lat i pozwala na zdobycie ogólnej wiedzy medycznej. Każdy student medycyny zobowiązany jest do odbycia minimum 700 godzin praktyki zawodowej, które realizuje w zakładach opieki zdrowotnej. Student 6. roku medycyny może przystąpić do Lekarskiego Egzaminu Końcowego (tzw. LEK), który dwa razy do roku organizowany jest przez Centrum Egzaminów Medycznych. Następnie zgłasza się do Okręgowej Izby Lekarskiej, aby uzyskać ograniczone prawo do wykonywania zawodu lekarza. Teraz czeka go co najmniej 12-miesięczny staż podyplomowy w placówce służby zdrowia. Pozytywne zaliczenie stażu pozwala na ubieganie się o prawo do wykonywania zawodu.

Dopiero wówczas może ubiegać się o specjalizację z psychiatrii: ogólnej (człowieka dorosłego) lub dzieci i młodzieży. Lekarze są przyjmowani na poszczególne staże specjalizacyjne w zależności od przyznanego przez Ministra Zdrowia limitu miejsc. Specjalizacja trwa pięć lat, a w programie szkolenia specjalizacyjnego znajdują się kursy oraz staże kierunkowe. Ponadto każdy uczestnik wykonuje zabiegi i procedury medyczne, pełni dyżury lekarskie w oddziałach szpitala psychiatrycznego oraz podejmuje inne formy samokształcenia. Specjalizacja zakończona jest Państwowym Egzaminem Specjalizacyjnym (tzw. PES), który składa się z trzech części: testowej, praktycznej i ustnej. Dopiero po jego pomyślnym zaliczeniu uzyskuje się pełne prawa do wykonywania zawodu lekarza psychiatry.

Psychiatra, który w wykonywaniu swoich obowiązków zawodowych posiada przerwę dłuższą niż 5 lat, obowiązany jest - podobnie jak lekarze innych specjalności - do zgłoszenia tego faktu do właściwej Okręgowej Rady Lekarskiej i przeszkolenia się.

Przydatne linki 
  • www.psychiatria.pl – portal wiedzy o psychiatrii i psychoterapii, zawiera zarówno strefę informacji dla pracownika służby zdrowia jaki i dla pacjenta.
  • www.psychiatria.org.pl – serwis internetowy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, który prezentuje działania zarządu oraz wszystkich jednostek okręgowych Towarzystwa. Ponadto na stronie wykaz interesujących konferencji i dostępnych na polskim rynku wydawnictw.
  • www.psychiatria.viamedica.pl – internetowy serwis dwumiesięcznik „Psychiatria”, który adresowany jest do grona psychiatrów pracujących w szpitalach i ambulatoriach. Można tu znaleźć liczne artykuły, przedruki dotyczące najnowszych osiągnięć i dokonań w dziedzinie psychiatrii oraz praktyczne zalecenia dotyczące terapii zaburzeń i chorób psychicznych.
  • www.nil.org.pl – to oficjalna strona Naczelnej Rady Lekarskiej, na której ważne informacje może znaleźć nie tylko początkujący lekarz, ale także doświadczony medyk, m.in. niezbędnik dotyczący praktyk lekarskich, Kodeks Etyki Lekarskiej, Centralny Rejestr Lekarzy RP, przydatne linki.
  • www.podyplomie.pl – to internetowy portal czasopisma Medycyna po dyplomie. Na stronie może przeczytać wiele artykułów dotyczących nowości w medycynie, skorzystać w Wielkiego Indeksu Leków czy wymienić się doświadczeniami na forum.

Zawody pokrewne

- baza praca-enter -
- baza zewnętrzna -