« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Trener  / trenerka

Inna nazwa: szkoleniowiec
zawód rozwojowyzawód rozwojowy
zawód, co do którego przewiduje się w przyszłości wysokie zapotrzebowanie na rynku pracy
FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Trener to osoba, która zajmuje się prowadzeniem szkoleń, uczeniem innych. W Polsce brak jest przepisów regulujących wykonywanie tego zawodu, przez co profesja ta nie jest jasno usystematyzowana. Głównym zadaniem trenera jest szkolenie innych, jednak w zakresie tego zadania mieści się wiele różnych czynności. Należą do nich m.in.:

  • Badanie i analiza potrzeb szkoleniowych. Szkoleniowiec zbiera informacje na temat tego, jaką wiedzę i jakie umiejętności powinni zdobyć uczestnicy szkolenia – kontaktuje się z nimi (mailowo lub telefonicznie) i diagnozuje poziom ich kompetencji i zapotrzebowania na określone treści szkoleniowe.
  • Przygotowanie programu szkolenia oraz materiałów szkoleniowych. Opracowanie spisu najbardziej istotnych treści szkoleniowych i ustalenie przebiegu szkolenia z wykorzystaniem dyskusji, analiz przypadków, symulacji, wykładów, filmów szkoleniowych i innych. Po opracowaniu i akceptacji programu przez zamawiającego trener tworzy materiały, które mają wspomagać proces uczenia się i być pomocą dla uczestników po zakończeniu szkolenia.
  • Przeprowadzenie szkolenia. Poza nielicznymi wyjątkami (np. szkoleniami e-learningowymi) etap ten polega na spotkaniu trenera z grupą w przygotowanej sali szkoleniowej, gdzie realizowany jest założony program. Prowadzący może angażować uczestników do różnorodnych ćwiczeń, aby odwołując się do zgromadzonych doświadczeń wyciągali wnioski i – zgodnie z tzw. cyklem Kolba – tworzyli nowe wzorce zachowań.
  • Dokonanie oceny i ewaluacji szkolenia. Po zakończonym szkoleniu trener lub firma zajmująca się ewaluacją szkoleń dokonuje analizy jego efektów w stosunku do zamierzonych celów. Najprostszy rodzaj analizy przeprowadzany jest w oparciu o opinie uczestników szkolenia wyrażone w ankietach ewaluacyjnych np. z użyciem modelu Kirkpatricka.
  • Opracowanie raportu i dokumentacji szkoleniowej. Raport poszkoleniowy dokumentuje przebieg działań oraz zawiera wyniki ewaluacji szkolenia.

Praca trenera ma charakter mocno indywidualny. Zazwyczaj szkoleniowiec odpowiada za całość procesu: od badania potrzeb szkoleniowych do opracowania raportu po szkoleniu.

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

W zawodzie tym możesz szukać zatrudnienia jako pracownik etatowy firmy szkoleniowej albo działu HR (w dużych firmach i korporacjach). Możesz również pracować jako freelancer, który posiada własną działalność gospodarczą. Trener będący pracownikiem firmy szkoleniowej najczęściej szkoli ze ściśle określonych tematów, np. obsługi komputera czy prowadzenia negocjacji. Jako pracownik działu HR w korporacji szkoli pracowników tej konkretnej firmy. Z kolei freelancer powinien być jak najbardziej uniwersalny, dostosowując się na tyle na ile to możliwe do zleceń, które otrzymuje lub klientów, których sam zdobywa.

Typowym miejscem pracy większości trenerów, w szczególności freelancerów, jest sala szkoleniowa i dom. W domu opracowują programy szkoleń oraz przygotowują materiały, w sali szkoleniowej przeprowadzają szkolenia. Trenerzy etatowi, zatrudnieni w firmach szkoleniowych lub w działach HR, dużą część swojej pracy wykonują w pomieszczeniach biurowych w siedzibie firmy.

Specyfiką pracy w tym zawodzie jest konieczność dużej liczby wyjazdów, gdyż szkolenia odbywają się w różnych miejscach na terenie całego kraju. Jeśli chciałbyś wykonywać ten zawód, nastaw się na częste przemieszczanie oraz zamieszkiwanie w hotelach i ośrodkach szkoleniowych.

Dni pracy oraz czas pracy trenera zależą w dużej mierze od wymagań zamawiającego. Nie ma tutaj jednej reguły – szkolenia organizowane są zarówno w dni robocze jak i w weekendy. Godziny szkoleń również są bardzo ruchome i wymagają od szkoleniowca dużej elastyczności. Pozytywnym aspektem jest fakt, że trener pracujący jak freelancer może sam decydować w jakie dni chce pracować, przyjmując bądź odrzucając konkretne zlecenie.

Umiejętności i styl pracy 

Jeśli myślisz o zawodzie trenera, powinnaś/powinieneś dysponować szeregiem umiejętności społecznych: przede wszystkim pracy z grupą – chodzi tu o znajomość mechanizmów w niej zachodzących oraz reagowanie na szybko zmieniającą się sytuację. Musisz potrafić dobrze komunikować się z innymi i przekazywać niezbędną wiedzę. Istotne jest także opanowanie umiejętności wystąpień publicznych, emisji głosu i odpowiednia prezencja dostosowana do grupy. Przyda Ci się również asertywność i umiejętność prowadzenia negocjacji.

Powyższych kompetencji potrzebować będziesz, jeśli chcesz szkolić z umiejętności potocznie określanych jako „miękkie” – chodzi tu przede wszystkim o szereg umiejętności społecznych, niezbędnych w dzisiejszych kontaktach biznesowych. Oprócz trenerów umiejętności „miękkich” na rynku szkoleniowym obecnych jest wielu szkoleniowców będących specjalistami w ściśle określonych dziedzinach. W takim przypadku trener poza ogólną wiedzą dotyczącą prowadzenia szkoleń powinien być ekspertem w swojej branży, np. zamówień publicznych, tworzenia oprogramowania komputerowego czy procedur lotniczych.

Dodatkowo musisz być osobą bardzo elastyczną, dostosowując się do potrzeb klientów. Nie możesz też zapomnieć o stałym rozwoju, zdobywaniu nowych umiejętności oraz poszerzaniu wiedzy, gdyż każde zlecenie w zasadzie jest inne i wymaga innych kompetencji.

Jak zdobyć taki zawód? 

Nie ma jednego sposobu zdobycia zawodu trenera – wszystko sprowadza się do tego, że musisz umieć znaleźć klientów na swoje szkolenia. Jeżeli myślisz o bardziej profesjonalnym wykonywaniu swojej pracy, dobrą drogą wydaje się ukończenie szkoły trenerskiej. Takie szkoły trenerskie to nic innego jako odpowiednio rozbudowane kursy przygotowujące całościowo do prowadzenia szkoleń. Organizowane są ona zarówno przez firmy komercyjne (np. Pracownia Psychologiczna, Grupa TROP) jak i organizacje pozarządowe (np. STOP). Niestety, udział w nich jest płatny, chociaż zdarza się, że niektóre edycje szkół trenerskich są finansowane ze środków unijnych. Więcej informacji na ten temat możesz znaleźć na stronach Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Oprócz szkół trenerskich, w których nauka z reguły trwa kilkanaście miesięcy, na rynku dostępnych jest cały szereg krótszych szkoleń i kursów, z których również możesz skorzystać. Nie są one tak rozbudowane, ale na ogół skupiają się na wąskim wycinku działalności szkoleniowej. Inną drogą są studia podyplomowe z zakresu prowadzenia szkoleń, które jednak mają charakter bardziej teoretyczny.

Bez względu na to jaki rodzaj ścieżki wybierzesz pamiętaj, że w tym zawodzie najbardziej liczy się doświadczenie, praktyka, sieć klientów oraz marka, jaką uda Ci się wypracować. To przede wszystkim te czynniki będą decydowały, czy będziesz otrzymywał zlecenia i czy będziesz w stanie utrzymać się z wykonywania tego zawodu.

Przydatne linki 
  • www.inwestycjawkadry.info.pl – tu znajdziesz wiele informacji o kursach, szkoleniach, studiach podyplomowych, w tym dofinansowywanych ze środków UE.
  • www.pstb.pl – strona internetowa Polskiego Stowarzyszenia Trenerów Biznesu – jednej z branżowych organizacji skupiających certyfikowanych trenerów.
  • www.nf.pl – portal wiedzy dla biznesu zawierający wiele informacji związanych z prowadzeniem szkoleń, bazę ofert szkoleniowych oraz oferty trenerów.

Komentarze

w jaki sposób rozpocząć pracę w tym zawodzie mając wyższe wykształcenie i kilkunastoletni staż pracy w administracji? Nawet jeśli na początku miałaby być to praca dodatkowa do kilku godz. w tygodniu?

Wykonuję ten zawód od 2008 roku. Głównie jako freelancer, w niewielkim stopniu jako pracownik etatowy firmy szkoleniowej. Znam nieźle rynek. Znam też trenerów wewnętrznych i mogę powiedzieć, że zaprezentowany opis jest bardzo rzetelny i prawdziwy. Na tym poziomie ogólności nic dodać i nic ująć. Gratulacje !

Do tego zawodu dążę i mam go na pierwszym miejscu :)

Fajny zawód