« Powrót do listy zawodów
Picture illustrating a profession

Technolog żywności

Inna nazwa: technik technologii żywności, inżynier przetwórstwa żywności, inżynier przemysłu spożywczego
zawód rozwojowyzawód rozwojowy
zawód, co do którego przewiduje się w przyszłości wysokie zapotrzebowanie na rynku pracy
FPM/Thinkstock
Wersja do wydruku
Co robi i dla kogo?

Technolog żywności to osoba, która zajmuje się organizacją i nadzorem procesu przetwarzania surowców zwierzęcych i roślinnych w gotowe artykuły spożywcze. Ze względu na różnorodność tych surowców oraz wykorzystywanych do ich obróbki technologii, pracownik ten może specjalizować się aż w 14 kierunkach. Są to m.in. cukrownictwo, produkcja piekarsko-ciastkarska, technologia chłodnicza, przetwórstwo rybne, mleczarskie, owocowo-warzywne czy zbożowe. Jednak niezależnie od wyboru specjalizacji zakres wykonywanych przez niego zadań jest podobny.

Technolog żywności odpowiada za opracowywanie receptur, instrukcji technologicznych oraz norm zakładowych dla określonego wyrobu (zużycie surowców, energii, opakowań, wydajność pracy). Następnie wdraża je do produkcji, nadzoruje jej przebieg na jednym lub kilku powierzonych mu odcinkach, kontroluje jakość surowców i produktów na każdym etapie, organizuje i monitoruje pracę podległych pracowników. Technolog zwraca uwagę na właściwe i zgodne z obowiązującymi normami wykorzystanie przez nich maszyn, surowców, energii, czasu pracy oraz przestrzeganie przepisów bhp oraz przeciwpożarowych. Pełni również nadzór nad usuwaniem awarii maszyn i urządzeń.

W tym zawodzie można wyróżnić kilka podstawowych stanowisk pracowniczych:

  • technolog – opracowuje nowe receptury, a następnie wprowadza je do produkcji. Ponadto udoskonala i zmienia już istniejące wyroby;
  • kierownik średniego (zmiany, wydziału, linii) i niższego (mistrz, brygadzista) szczebla – monitoruje wykonywanie zadań przez podległych mu pracowników, organizuje ich pracę, szkoli, przygotowuje rozliczenia zużycia surowców, opakowań, energii, maszyn, a także organizuje i nadzoruje prace remontowe i modernizacyjne;
  • laborant – bada organoleptycznie (czyli węchem, wzrokiem, smakiem) oraz dokonuje pomiarów za pomocą specjalistycznej aparatury, oceniając jakość surowców, półproduktów, dodatków i odpadów;
  • referent ds. rozliczeń produkcji – przygotowuje raporty i zestawienia, które dotyczą np. zużycia surowców, opakowań, ilości wyprodukowanych wyrobów.

Praca technologa żywności wiąże się z intensywnymi kontaktami z ludźmi, zarówno z podwładnymi jak i przełożonymi, z którymi konsultuje on wyniki analiz laboratoryjnych, przedstawia raporty czy normy zakładowe dla określonego wyrobu.

Gdzie pracuje i w jakich warunkach? 

Jako technolog żywności możesz znaleźć zatrudnienie w przedsiębiorstwach, zakładach i instytucjach zajmujących się przetwórstwem i obrotem żywnością oraz żywieniem człowieka. Wśród nich wymienić można: cukrownie, gorzelnie, piekarnie oraz zakłady przetwórstwa mleka i mięsa, zbożowe i przemysłu ziemniaczanego, cukiernicze, garmażeryjne i żywienia zbiorowego. A ponadto w placówkach naukowych i jednostkach administracji gospodarczej zajmujących się kontrolą oraz dystrybucją i marketingiem żywności.

Typowym środowiskiem pracy tego specjalisty jest hala produkcyjna, magazyn, suszarnia czy chłodnia, a także laboratorium lub standardowe pomieszczenie biurowe. Technolog żywności może spotkać się w miejscu pracy z wysokim stopniem hałasu i wibracji, bardzo wysoką lub niską temperaturą (wędzarnie, suszarnie, chłodnie), a także wilgocią (mleczarnie, linie rozbiorowe mięs). Zdarza się, że praca wymusza poruszanie się po śliskich powierzchniach (woda, tłuszcze, oleje). Bywa, że technolog narażony jest na kontakt z gazami, pyłami (młyny, cukrownie, browary) oraz intensywnymi zapachami (browary, wędzarnie, zakłady zielarskie).

Podczas wykonywania codziennych obowiązków specjalista ten posługuje się urządzeniami do pracy biurowej, tj. komputerem, drukarką, faksem czy kalkulatorem, jak również specjalistycznymi przyrządami do badania jakości produkcji (np. mikroskopem, kalorymetrem, lepkościomierzem) oraz odczynnikami chemicznymi.

Technolog żywności powinien być przygotowany na pracę w nietypowych godzinach, bowiem najczęściej zakłady przemysłu spożywczego działają na trzy zmiany, także w niedzielę i w święta. W przedsiębiorstwach, w których pojawia się sezonowe spiętrzenie prac w okresie zbiorów (np. w przemyśle owocowo-warzywnym) dzień pracy może być wydłużony do 12-14 godzin. Praca na stanowisku technologa żywności wymaga dobrego stanu zdrowia, pełnej sprawności ruchowej oraz prawidłowo rozwiniętych zmysłów. Kandydat do pracy w tym zawodzie musi pomyślnie przejść badania lekarskie, tj. badania standardowe, audiogram, nosicielstwo, WR, prześwietlenie płuc.

Umiejętności i styl pracy 

Aby sprawdzić się w zawodzie technologa żywności, musisz odznaczać się dokładnością, systematycznością i spostrzegawczością, a do tego posiadać umiejętność podejmowania szybkich decyzji, zwłaszcza w przypadku awarii linii produkcyjnej. Liczy się także zdolność koncentracji na danym problemie, przy zachowaniu elastyczności i podzielności uwagi, oraz dobra pamięć i kreatywność. Nie może Ci zabraknąć umiejętności współpracy oraz komunikatywności. Wymagane jest również skuteczne porozumiewanie się przy pomocy pisma, bowiem do obowiązków technologa należy sporządzanie raportów i dokumentacji. Dodatkowo powinnaś/powinieneś charakteryzować się opanowaniem, odpornością na stres oraz talentem organizatorskim. Niezbędna jest także zdolność instruowania pracowników, jeśli zajdzie taka potrzeba. Niebagatelne znaczenie ma również poczucie odpowiedzialności, gdyż technolog sprawuje pieczę nad bezpieczeństwem pozostałych pracowników, przebiegiem produkcji, jakością wyrobów oraz powierzonymi mu surowcami i maszynami. Może ponosić odpowiedzialność materialną za niedopełnienie swoich obowiązków.

Musisz posiadać rozległą wiedzę z zakresu biologii i chemii, a także dysponować wiadomościami na temat konkretnych surowców, technologii i maszyn produkcyjnych. Przy tym nieodzowna jest gotowość do ciągłego uczenia się i podnoszenia kwalifikacji zawodowych.

Jak zdobyć taki zawód? 

Aby podjąć pracę w zawodzie technologa żywności, musisz ukończyć przynajmniej szkołę średnią o specjalności spożywczej lub gastronomicznej. Zwykle jest to czteroletnie technikum, w którym oprócz obowiązkowych zajęć edukacyjnych czeka Cię kształcenie zawodowe, tj. podstawy techniki, technologia żywności, mikrobiologia, analiza żywności. Oprócz nauki teoretycznej każdy z uczniów realizuje czterotygodniowe praktyki zawodowe. Ostatnim etapem jest zdanie egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. W ten sposób możesz uzyskać tytuł technika technologii żywności. Inną możliwością zdobycia wspomnianych kwalifikacji jest nauka w dwuletniej szkole policealnej. Warto jednak pamiętać, że ze względu na rosnącą komplikację techniczną i wymagania jakości produkcji coraz częściej pracodawcy wymagają wyższego wykształcenia. Nauka na kierunku technologia żywności i żywienie człowieka odbywa się w systemie dwustopniowym: 3,5-letnich studiów inżynierskich oraz 1,5-rocznych studiów magisterskich (wykaz uczelni). Zazwyczaj co najmniej 50% zajęć to ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne lub projektowe. Szczegółowy wykaz treści programowych znajdziesz w serwisie kierunkistudiów.pl.

Stopień przygotowania zawodowego ma znaczenie w zdobywaniu kolejnych szczebli awansu, gdyż jedynie osoba z wyższym wykształceniem może ubiegać się o pracę na stanowisku kierowniczym. Przykładowa ścieżka kariery w tym zawodzie wygląda tak:

  • w nadzorze technologicznym: pracownik linii produkcyjnej, brygadzista, majster (mistrz), kierownik zmiany, kierownik działu lub wydziału produkcji, główny technolog;
  • w kontroli jakości: technik laborant, laborant, kontroler jakości, specjalista ds. jakości, kierownik laboratorium.
Przydatne linki 

Więcej o zawodzie technologa żywności możesz przeczytać w serwisie Doradca 2000.

Warto zobaczyć:

  • www.pttz.org – oficjalna strona Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności, którego głównym celem jest rozwijanie społecznej działalności naukowej, dydaktycznej i popularyzatorskiej w dziedzinie nauk o żywności oraz jej technologii.
  • www.technologzywnosci.blogspot.com – to branżowy blog zawierający wiadomości teoretyczne z zakresu kilku specjalności technologii żywności, m.in. cukrownictwa i piekarstwa. Znajdują się tu także informacje na temat chemii spożywczej i prawa żywności – wszystko to, co powinien wiedzieć każdy technolog.
  • Sigma-not.pl – to portal informacji technicznej zawierający bardzo dużą bazę fachowych artykułów on-line. Znajduje się tu także dział przemysł spożywczy i gastronomia, w którym możesz zapoznać się z najświeższymi aktualnościami z branży oraz artykułami z czasopism fachowych.